Wzrost możliwości technologii sztucznej inteligencji może skutkować poprawą wskaźników zatrudnienia wśród osób z niepełnosprawnościami, o ile zostaną wdrożone właściwe regulacje i odpowiednie finansowanie innowacji.
Rozwój sztucznej inteligencji staje się tematem dyskusji dotyczącej przyszłości zatrudnienia, balansując pomiędzy optymizmem związanym ze wzrostem wydajności a lękiem przed zwolnieniami. Choć główny nacisk w badaniach kładziony jest na automatyzację prostych czynności, coraz bardziej dostrzega się, jak AI oddziałuje na sytuację osób z niepełnosprawnościami. Najnowsze badania sugerują, że wdrożenie nowoczesnych technologii może nie tylko podnieść kwalifikacje tej grupy zawodowej, ale także wesprzeć wzrost ich zatrudnienia.
Jak wyjaśnia Agnieszka Wincewicz-Price, liderka Zespołu Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, analizy opierają się na danych panelowych z 25 krajów rozwiniętych, w tym Polski, w latach 2010-2022. – Nasze badania zbadały zarówno bezpośredni, jak i pośredni wpływ szerokiego stosowania narzędzi AI (który mierzony był szacunkowo liczbą złożonych wniosków patentowych dotyczących AI i robotyki) na poziomy zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Okazało się, że bezpośredni wpływ przyjęcia AI na ich zatrudnienie był negatywny i szczególnie dotkliwy dla mężczyzn. Z drugiej strony, działania pośrednie ukazują bardziej optymistyczne perspektywy, gdzie wyższy i bardziej zaawansowany stopień zaawansowania technologii AI sprzyja wzrostowi zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami – dodaje ekspertka.
Badanie identyfikuje również kluczowe czynniki, które wspierają pozytywny wpływ sztucznej inteligencji na zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami. Wśród nich znajdują się m.in. nakłady publiczne na programy wspierające zatrudnienie, poziom wykształcenia pracowników oraz jakość instytucji i regulacji rynku pracy. Szczególnie istotną rolę odgrywają przepisy prawa, które zapewniają równe i sprawiedliwe zasady zatrudnienia.
Praktyczne przykłady zastosowania sztucznej inteligencji w tej dziedzinie ilustrują wyniki badań przeprowadzonych przez specjalistów z Toronto. Analiza dotyczyła platformy internetowej do dostarczania posiłków, która zatrudniała osoby z problemami słuchu. – Przed wprowadzeniem systemu komunikacji opartego na sztucznej inteligencji, pracownicy z niepełnosprawnościami mieli znacznie gorsze wyniki w realizacji zamówień oraz dotrzymywaniu terminów (częściej dostawali negatywne oceny od klientów i pracowali dłużej) niż ich sprawni koledzy. Zastosowanie AI w komunikacji z pracownikami słabo słyszącymi poprawiło zarówno efektywność, jak i jakość ich pracy. Zredukowały się także różnice płacowe między pracownikami sprawnymi a tymi z niepełnosprawnościami, a przychody firmy wzrosły o 11% – podkreśla Agnieszka Wincewicz-Price.
Autorzy badań zauważają, że w tym przypadku szerokie wdrożenie osób z niepełnosprawnościami przyczyniło się do zwiększenia efektywności wprowadzenia technologii, czyniąc inwestycje zyskownymi bez konieczności dodatkowego wsparcia finansowego. – W organizacjach, w których osoby z niepełnosprawnościami stanowią niewielki odsetek pracowników, innowacje mogą wykazywać mniejsze korzyści, co może wymagać państwowego wsparcia finansowego. Takie wsparcie w kontekście zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami ma szczególne uzasadnienie, nie tylko z perspektywy społecznej, ale również jako sposób na wykorzystanie potencjału tej grupy na rynku pracy w czasach kurczących się zasobów ludzkich – zakończa ekspertka z PIE.
Dodatkowo, wyniki dostępnych badań wskazują na rosnącą wagę aktywnej obecności instytucji publicznych w kształtowaniu wpływu sztucznej inteligencji na rynek pracy. – Niezbędne są nie tylko odpowiednie regulacje, ale i programy wsparcia – szczególnie te mające na celu zwiększenie kompetencji w obsłudze AI przez osoby znajdujące się w sytuacji zagrożenia wykluczeniem oraz finansowanie inicjatyw społecznie ważnych i opłacalnych ekonomicznie – podsumowuje Agnieszka Wincewicz-Price.
fot.
oprac. /kp/
