Sztuczna inteligencja pomaga w pracy, ale jednocześnie rodzi pytania o zawodową przyszłość

W polskich firmach sztuczna inteligencja coraz mocniej wchodzi do codziennej organizacji pracy. Z najnowszego opracowania „2026 HR & Payroll Pulse” przygotowanego przez SD Worx wynika, że z rozwiązań opartych na AI regularnie korzysta 38,4% zatrudnionych w Polsce. To wyraźnie więcej niż średnia dla Europy, która osiąga 29,3%. Wzrost zainteresowania tą technologią następuje równolegle z kolejnym etapem wdrażania unijnego Aktu o sztucznej inteligencji.

Z danych badania wynika, że AI staje się dla coraz większej liczby osób narzędziem wspierającym wykonywanie zwykłych, zawodowych obowiązków. Równocześnie 34,4% pracowników w Polsce i 25,8% respondentów w Europie obawia się, że rozwój tej technologii może doprowadzić do tego, iż część wykonywanych przez nich zadań przestanie być potrzebna. Co ciekawe, większy niepokój częściej pojawia się u osób już korzystających z AI. W Polsce taki pogląd wyraziło 45,1% użytkowników, natomiast w grupie osób niekorzystających z tej technologii było to 29,8%.

Coraz większa obecność sztucznej inteligencji w środowisku pracy sprawia też, że rosną oczekiwania wobec jasności jej działania. Aż 66,6% ankietowanych w Polsce uważa, że systemy AI powinny w przejrzysty sposób wskazywać, jak podejmują decyzje, oraz działać transparentnie.

Częstsze sięganie po tę technologię w codziennej pracy deklaruje 41% polskich pracowników i 31,9% uczestników badania z innych państw Europy. Szczególnie wyraźnie widać to wśród osób na stanowiskach kierowniczych. W Polsce 51,3% menedżerów przyznaje, że korzysta z AI coraz intensywniej, podczas gdy wśród pracowników bez funkcji zarządczych ten odsetek wynosi 32,1%. Zainteresowanie rozwiązaniami opartymi na sztucznej inteligencji rośnie również wśród tych, którzy wcześniej z nich nie korzystali – taką deklarację złożyło 15,6% badanych.

Jak zaznacza Ireneusz Hołowacz, ekspert ds. technologii w SD Worx Poland, wyniki badania pokazują, że AI przestaje być domeną wyłącznie specjalistów i staje się realnym wsparciem dla coraz większej liczby zawodów. – Wraz z rosnącym znaczeniem AI rośnie jednak także odpowiedzialność pracodawców. Organizacje powinny pomagać pracownikom rozwijać kompetencje potrzebne nie tylko do skutecznego, lecz także świadomego i odpowiedzialnego korzystania z technologii – mówi.

Raport potwierdza także, że większość osób korzystających z AI dostrzega konkretne zalety tego rozwiązania. Ponad 70% polskich pracowników używających takich narzędzi twierdzi, że dzięki nim pracuje sprawniej. Jednocześnie tylko 58,9% respondentów uważa, że otrzymuje od pracodawcy wystarczające wsparcie w rozwijaniu umiejętności związanych z AI. Autorzy badania podkreślają, że obowiązek wzmacniania kompetencji w tym obszarze wynika również z przepisów unijnych. AI Act nakłada na organizacje konieczność podejmowania działań rozwijających tzw. AI literacy, czyli wiedzę i praktyczne umiejętności pozwalające bezpiecznie i odpowiedzialnie korzystać z systemów sztucznej inteligencji oraz rozpoznawać związane z nimi ryzyka.

Mimo szybkiego rozwoju tej technologii większość pracowników nie wierzy, że AI całkowicie zastąpi człowieka – tak uważa 60,3% respondentów w Polsce oraz 67,8% w Europie. 46,2% Polaków przewiduje, że nadal będzie wykonywać większość obowiązków samodzielnie, korzystając jedynie z ograniczonego wsparcia sztucznej inteligencji. Z kolei 43,2% badanych spodziewa się modelu współpracy, w którym AI będzie pełnić funkcję pomocniczą wobec pracownika. Widoczna jest przy tym wyraźna różnica między osobami korzystającymi i niekorzystającymi z tej technologii. Wśród użytkowników AI 55% zakłada, że przyszłość pracy będzie opierała się na bliskiej współpracy człowieka i sztucznej inteligencji, natomiast w grupie osób niekorzystających z AI taki pogląd podziela jedynie 26%.

Badanie ujawnia również umiarkowany poziom zaufania do sposobu wdrażania AI przez pracodawców. O tym, że organizacje używają tej technologii etycznie i odpowiedzialnie, przekonanych jest 56,8% pracowników w Polsce oraz 52,1% respondentów w Europie.

Wnioski z raportu pojawiają się w tym samym czasie, w którym wchodzi w kolejną fazę wdrażanie unijnego Aktu o sztucznej inteligencji. Jak wyjaśnia radca prawny Marcin Sanetra, partner w PCS Paruch Stępień Kanclerz, już wkrótce zaczną obowiązywać regulacje dotyczące transparentności stosowania AI. – Zmian jest wiele, a harmonogram ich wdrażania może wydawać się mało czytelny, dlatego warto działać już teraz. Choć kluczowe obowiązki dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka zostały przesunięte na lata 2027 i 2028, wymagania związane z przejrzystością stosowania sztucznej inteligencji zaczną obowiązywać już 2 sierpnia 2026 r. Oznacza to między innymi konieczność informowania użytkowników, kiedy wchodzą w kontakt z systemem AI, na przykład chatbotem. W niektórych sytuacjach trzeba będzie także wyraźnie oznaczać treści wygenerowane lub przerobione przy użyciu sztucznej inteligencji. Takie materiały będą musiały być oznakowane w formacie czytelnym dla maszyn i możliwym do wykrycia jako stworzone lub zmodyfikowane przez AI – tłumaczy.

Rozwiązania AI oddziałujące na podstawowe prawa człowieka będą musiały spełnić nowe wymagania do 2 grudnia 2027 r., a systemy używane m.in. w przemyśle, transporcie i ochronie zdrowia – do 2 sierpnia 2028 r. Przewidziano też okres przejściowy dla dostawców generatywnych systemów AI dostępnych na rynku przed 2 sierpnia 2026 r. Będą oni mieli czas do 2 grudnia 2026 r., by dostosować się do obowiązku oznaczania treści tworzonych przez sztuczną inteligencję w sposób umożliwiający ich automatyczne wykrycie.

fot. pexels.com
oprac. /kp/