Jednorazowy urlop to za mało. Ciało i psychika potrzebują częstszego odpoczynku

Stałe chwile wytchnienia są istotne dla zachowania dobrej formy psychicznej i fizycznej, a urlop brany jedynie raz czy dwa razy w roku może nie wystarczyć, by organizm naprawdę się odbudował. Jak podkreśla Aleksandra Penza, psycholożka z Uniwersytetu SWPS, zbyt rzadkie odpoczywanie może prowadzić do przeciążenia i zwiększać prawdopodobieństwo wypalenia zawodowego. Specjalistka zaznacza też, że nie liczy się wyłącznie liczba dni wolnych, ale również to, w jaki sposób są one wykorzystane.

Każda praca, bez względu na stanowisko czy miejsce wykonywania, może wiązać się z napięciem i wysokim poziomem pobudzenia. – To osłabia naszą odporność psychiczną, zdolność podejmowania decyzji, dokładność i sumienność. Organizm człowieka potrzebuje czasu na odzyskanie równowagi, aby działać sprawnie – wyjaśnia Aleksandra Penza.

Zdaniem ekspertki przy organizowaniu wartościowego wypoczynku może pomóc model DRAMMA. Nazwa ta pochodzi od angielskich określeń oznaczających odłączenie od pracy, relaks, autonomię, rozwijanie kompetencji, poczucie sensu i więź z innymi (detachment, relaxation, autonomy, mastery, meaning, affiliation).

Pierwszy filar to psychiczne odcięcie się od spraw zawodowych. – W czasie urlopu warto naprawdę zostawić pracę za sobą, nie tylko myślami, ale też w praktyce, na przykład nie zaglądać do służbowej poczty ani nie odczytywać wiadomości w komunikatorach – mówi psycholożka.

Drugi składnik to relaks, czyli takie formy aktywności, które obniżają pobudzenie organizmu. Mogą to być na przykład niespieszne przechadzki, joga albo ćwiczenia oddechowe. Ważna jest także autonomia, rozumiana jako możliwość samodzielnego decydowania o tym, jak wykorzystujemy wolny czas. – Chodzi o to, by nie realizować planu narzuconego z góry: nie zwiedzać wszystkiego na siłę i nie mieć każdej godziny rozpisanej co do minuty – podkreśla Aleksandra Penza.

W modelu DRAMMA mieści się również przestrzeń na działania rozwijające umiejętności i dające poczucie osiągnięcia. Może to oznaczać naukę czegoś nowego, jazdę na rowerze, wspinaczkę, ale też czytanie, jeśli dla danej osoby jest to angażujące wyzwanie. Nie bez znaczenia pozostaje również poczucie sensu. Czas wolny może służyć aktywnościom zgodnym z naszymi przekonaniami i zainteresowaniami.

Ostatnim elementem jest kontakt z innymi ludźmi. Odpoczynek może być okazją do spędzania czasu z rodziną, przyjaciółmi oraz innymi ważnymi osobami.

Jak zaznacza ekspertka, procesowi regeneracji nie służy natomiast nieustanne przeglądanie portali społecznościowych i serwisów z wiadomościami. – Gdy oglądamy rolki albo czytamy newsy, mózg dostaje ogromny strumień informacji do przetworzenia. Ciało może wtedy wydawać się wypoczęte, ale organizm cały czas intensywnie pracuje nad analizą bodźców – tłumaczy.

Z badań przywoływanych przez psycholożkę wynika, że najwyższy poziom dobrostanu w trakcie urlopu pojawia się mniej więcej ósmego dnia wolnego. Dlatego za szczególnie korzystny można uznać wypoczynek trwający około 10–14 dni. Znaczenie ma też sam powrót do obowiązków. Łagodniejsze wchodzenie z powrotem w pracę może być lepszym rozwiązaniem niż natychmiastowe obciążenie pełnym tempem.

Aleksandra Penza podkreśla jednak, że nawet dłuższy urlop nie zastąpi regularnych przerw od pracy rozłożonych na cały rok. – Gdy brakuje systematycznej regeneracji, może to prowadzić między innymi do wypalenia zawodowego. Codzienne nawyki związane z odpoczynkiem mają ogromny wpływ na nasze samopoczucie psychiczne – mówi.

Jednym z najważniejszych składników wypalenia zawodowego, zgodnie z klasycznym ujęciem Christiny Maslach, jest wyczerpanie emocjonalne i fizyczne. Pierwsze oznaki przeciążenia mogą obejmować trudności ze skupieniem uwagi, częstsze pomyłki, kłopoty z podejmowaniem decyzji oraz odkładanie zadań wymagających większego wysiłku. Mogą pojawić się także frustracja, znużenie, mniejsza ochota na kontakt ze współpracownikami, cyniczne nastawienie czy nieprzychylne podejście do innych.

Przeciążenie bywa odczuwane również w ciele. Wśród możliwych dolegliwości wymienia się między innymi bóle głowy, zaburzenia snu, napięcie w okolicach karku oraz bóle kręgosłupa.

Według Aleksandry Penzy coraz więcej pracodawców zaczyna dostrzegać, jak duże znaczenie ma dobrostan pracowników i jak mocno wpływa on na działanie całej organizacji. – Osoby, które dobrze się czują i są zadowolone z pracy, mogą angażować się w nią znacznie bardziej – podsumowuje psycholożka.

Czytaj także: Wakacyjny luksus według Polaków? Spokój, prywatność i kontakt z naturą

fot. magnific.com
oprac. /kp/