Urzędy skarbowe mają działać szybciej. Milcząca zgoda pojawi się w wybranych sprawach

W projektowanych zmianach w Ordynacji podatkowej najważniejsze nie są nowe formularze, lecz to, że w części postępowań brak reakcji urzędu ma zacząć działać na korzyść podatnika. Rozwiązanie nie będzie jednak powszechne – zadziała tylko tam, gdzie przewidzi je przepis szczególny.

Gdy urząd nie odpowie, sprawa może być rozstrzygnięta sama

Przedsiębiorcy oraz inni uczestnicy postępowań podatkowych mogą w przyszłości czekać krócej na finał swoich spraw. Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej, opublikowany w środę na stronach Rządowego Centrum Legislacji, zakłada szersze użycie milczącej zgody, ale wyłącznie w przypadkach wskazanych wprost przez ustawę.

Idea jest prosta: tam, gdzie przepisy to przewidzą, brak decyzji urzędu nie będzie oznaczał bezruchu, lecz wywoła skutek prawny. Ministerstwo Finansów przekonuje, że takie podejście ma poprawić tempo postępowań i ograniczyć nadmierny formalizm, a przy okazji zwiększyć zaufanie do administracji publicznej oraz jej sprawność i proporcjonalność.

Katalog spraw nie będzie przypadkowy

Resort finansów podkreśla, że nowe rozwiązania nie zamienią milczącego załatwiania spraw w regułę stosowaną zawsze i wszędzie. Ma ono działać tylko w tych sytuacjach, w których ustawodawca zapisze to wyraźnie.

W praktyce chodzi o sprawy, w których wniosek składa przedsiębiorca, podatnik, płatnik albo inkasent, a urząd nie wydaje klasycznej decyzji. Wtedy to właśnie milczenie organu ma dawać określony efekt prawny.

Jakie wnioski obejmie nowe podejście

Projekt obejmuje kilka rodzajów spraw. Jedną z nich jest wniosek o zwolnienie płatnika z obowiązku poboru podatku, gdy pobranie daniny zagraża egzystencji podatnika albo jego innym ważnym interesom. W takim przypadku brak rozstrzygnięcia ma oznaczać zgodę.

Podobny mechanizm ma dotyczyć przedłużenia terminu przyjętego zabezpieczenia dobrowolnego, jeśli strona wcześniej wybrała jego formę. Milcząca zgoda pojawi się też przy wnioskach o odroczenie terminów wynikających z prawa podatkowego, o ile przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Do tego dochodzą sprawy o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia oraz postępowania dotyczące przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych.

Zwroty podatku bez dodatkowej decyzji

Zmiany mają też przyspieszyć zwroty w dwóch konkretnych sytuacjach. Po pierwsze, chodzi o nadpłatę powstałą w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jeżeli organ podatkowy nie będzie miał zastrzeżeń do skorygowanej deklaracji dołączonej do wniosku, zwrot ma nastąpić bez decyzji, w ramach czynności materialno-technicznej.

Po drugie, projekt przewiduje bezdecyzyjny zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. W takich sprawach, jeśli wniosek okaże się zasadny, urząd ma po prostu dokonać zwrotu, a na całą procedurę przewidziano 2-miesięczny termin.

Wejście w życie dopiero w 2027 roku

Nowa ustawa ma zacząć obowiązywać od 1 kwietnia 2027 r. Dla firm oznacza to, że na praktyczne skutki trzeba jeszcze poczekać, ale kierunek zmian jest już wyraźny: część spraw podatkowych ma być załatwiana szybciej i z mniejszą liczbą formalnych decyzji po stronie urzędu.