Polacy popierają transformację, ale chcą przejrzystych reguł i bezpieczeństwa

Polacy nadal widzą potrzebę przechodzenia na nowe źródła energii, lecz coraz mocniej zwracają uwagę na wydatki, pewność dostaw oraz czytelne zasady całego procesu. Takie wnioski przynosi badanie Fundacji E.ON i Instytutu Civey.

Z raportu wynika, że 72% badanych uznaje transformację energetyczną za ważny filar długofalowego rozwoju kraju. To więcej niż średnia dla Europy, która wynosi 67%. Jednocześnie 63% respondentów pozytywnie ocenia unijny cel osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Coraz częściej oczekuje się jednak, że zmiany będą prowadzone tak, by nie zagroziły stabilności cen prądu ani bezpieczeństwu jego dostaw. – Polska ma szczególną pozycję w europejskiej transformacji energetycznej. Z jednej strony mamy mocno zakorzenioną tradycję górniczą, z drugiej jako społeczeństwo cenimy niezależność. Jeśli więc uda się przeprowadzić transformację u nas, będzie to możliwe także w całej Europie Środkowo-Wschodniej – zaznacza Aleksandra Smyczyńska, szefowa komunikacji E.ON w Polsce.

Jak dodaje ekspertka, całą transformację można porównać do remontu domu. – Wiemy, że jest potrzebny, ale jednocześnie chcemy znać czas jego trwania, koszty, kwestie bezpieczeństwa i to, czy da się normalnie mieszkać w trakcie prac. Dokładnie tak Polacy podchodzą do przemian energetycznych. Coraz lepiej je rozumiemy i chcemy, by były skuteczne, ale nie chcemy ponosić nadmiernych kosztów jako odbiorcy energii – wyjaśnia.

Badanie pokazuje również, że poczucie bezpieczeństwa energetycznego wśród Polaków lekko się obniżyło. Obecnie 52% ankietowanych mówi, że czuje się pewnie, jeśli chodzi o dostawy energii, podczas gdy rok wcześniej było to 56%. Mimo tego ponad połowa uczestników badania zgodziłaby się na wyższe koszty działań klimatycznych, o ile zapewniłyby one większą stabilność dostaw energii.

Zmiana nastawienia społeczeństwa jest łączona przede wszystkim z wydarzeniami ostatnich lat. – Na zmianę postaw wpłynęła przede wszystkim pandemia, kiedy zobaczyliśmy, jak delikatne są łańcuchy dostaw. Później przyszła inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 r., kiedy stało się jasne, że energia to nie tylko gospodarka, ale także bezpieczeństwo. Zaczęliśmy o tym myśleć nie tylko my, lecz cała Europa. To zjawisko wyraźnie widać także w naszych badaniach – podkreśla Aleksandra Smyczyńska.

Raport odnotowuje jednocześnie mniejszą aktywność Polaków w codziennych działaniach proekologicznych. Nadal niemal trzy czwarte respondentów uważa, że każdy ma wpływ na ochronę klimatu, jednak rzadziej niż rok wcześniej podejmują oni konkretne wybory. Odsetek osób kupujących ubrania z drugiej ręki spadł z 50% do 43%, a po produkty ekologiczne sięga dziś 42% badanych, czyli o 5 p.p. mniej niż rok wcześniej.

Największe poparcie zdobywają rozwiązania, których efekty widać bezpośrednio w otoczeniu. Rozbudowę infrastruktury rowerowej popiera 63% ankietowanych. 53% akceptuje powstawanie farm fotowoltaicznych w pobliżu miejsca zamieszkania, a 47% dobrze ocenia lokalizowanie turbin wiatrowych. W porównaniu z ubiegłym rokiem wzrosło przyzwolenie dla energetyki słonecznej i wiatrowej, natomiast spadło dla energetyki jądrowej. Zaledwie 10% respondentów wskazuje węgiel jako preferowane źródło energii w przyszłym miksie energetycznym. – Z jednej strony bardzo chcielibyśmy mieć więcej ścieżek rowerowych. To bardzo pozytywny kierunek, a z drugiej strony należymy do europejskich maruderów, jeśli chodzi o elektromobilność, więc to pewien paradoks. Mimo pragmatycznego podejścia Polaków wiele dobrych rzeczy wciąż się dzieje – zauważa Aleksandra Smyczyńska.

Badanie pokazuje też, że Polacy oczekują silniejszej roli państwa w prowadzeniu transformacji energetycznej. Najważniejsze są dla nich stabilne prawo, planowanie inwestycji z wyprzedzeniem i przewidywalne zasady działania rynku. Zdaniem autorów raportu to właśnie jasność regulacji i odpowiedzialny sposób prowadzenia zmian mogą zdecydować o tempie oraz skuteczności transformacji w Polsce.

Wśród rekomendacji znalazły się rozwiązania oparte na zachętach, a nie na dokładaniu nowych kosztów, oraz intensywniejsze przeciwdziałanie dezinformacji dotyczącej energetyki. Autorzy opracowania podkreślają, że większe zaufanie społeczne do transformacji pojawi się przede wszystkim wtedy, gdy mieszkańcy dostrzegą jej praktyczne korzyści: lepsze bezpieczeństwo energetyczne i niższe rachunki za energię w przyszłości.

fot. magnific.com
oprac. /kp/