Zieleń poprawia zdrowie i ochładza miasta. Wciąż jest jej za mało

Mniej niż 15% mieszkańców aglomeracji miejskich ma wystarczający dostęp do drzew, obszarów zieleni oraz cienia - to zasadniczy wniosek z obszernej analizy przeprowadzonej przez naukowców z Komisji Europejskiej i Uniwersytetu Kopenhaskiego. Zbadano 862 europejskie miasta, oceniając dostępność zieleni według naukowej zasady 3-30-300.

Zasada 3-30-300 wskazuje, że każdy obywatel powinien: widzieć co najmniej 3 drzewa z miejsca zamieszkania, mieszkać w okolicy z co najmniej 30% pokrycia drzewami oraz być maksymalnie 300 metrów od dużego terenu zielonego, jak park czy las. Wyniki tego badania pokazują, że spełnienie wszystkich tych kryteriów w wielu europejskich miastach nadal pozostaje wyzwaniem - mniej niż 15% mieszkańców miast ma wystarczający dostęp do drzew, obszarów zieleni i naturalnego cienia.

Naukowcy zwrócili również uwagę na znaczące nierówności społeczne związane z dostępem do terenów zielonych. Dzielnice zamieszkiwane przez osoby z wyższych warstw społecznych znacznie częściej oferują mieszkańcom odpowiednią ilość przestrzeni zielonej w porównaniu do obszarów o niższych dochodach. Różnice te są również widoczne między różnymi regionami Europy. Miasta w północno-zachodniej części kontynentu dwukrotnie częściej spełniają standardy 3-30-300 w porównaniu do miejscowości w Europie Wschodniej i Południowej.

Eksperci podkreślają, że obecność drzew i terenów zieleni ma kluczowe znaczenie dla zdrowia mieszkańców. Zieleń pozytywnie wpływa na samopoczucie, pomaga w redukcji stresu, poprawia jakość powietrza oraz łagodzi zjawisko miejskiej wyspy ciepła, które staje się coraz poważniejszym problemem w czasie upałów.

W obliczu wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi oraz degradacją środowiska, Unia Europejska wdraża projekt mający na celu posadzenie co najmniej 3 miliardów nowych drzew do 2030 roku. Ta inicjatywa jest elementem szerszej strategii odbudowy lasów i ochrony różnorodności biologicznej. Celem jest nie tylko zwiększenie obszaru terenów zielonych, ale również poprawa stanu ekosystemów, wspieranie rozwoju obszarów wiejskich oraz przyspieszenie procesu zalesiania w krajach członkowskich.

Z szacunków wynika, że 3 miliardy nowych drzew posadzone na powierzchni około 2 milionów hektarów mogą zredukować poziom dwutlenku węgla w atmosferze nawet o 4 miliony ton do końca dekady. W perspektywie długoterminowej, do roku 2050, ta wartość może wzrosnąć do około 15 milionów ton. Drzewa pełnią również istotną rolę w oczyszczaniu powietrza, retencji wody oraz ochronie przed skutkami powodzi. Lasy są jednocześnie siedliskiem dla ponad 80% lądowych gatunków roślin i zwierząt na naszej planecie.

Reprezentanci UE podkreślają jednak, że sadzenie nowych drzew nie może zastąpić ochrony już istniejących lasów i terenów zielonych. Te działania mają być uzupełnieniem szerszej polityki ochrony środowiska, mającej na celu przeciwdziałanie zmianom klimatycznym oraz zatrzymanie utraty różnorodności biologicznej.

Wszystkich mieszkańców Europy, jak również samorządy, organizacje non-profit, właścicieli ziemskich oraz instytucje publiczne zachęca się do udziału w tej inicjatywie. Każde nowe drzewo może zostać zgłoszone przez platformę „Map My Tree”, opracowaną przez Europejską Agencję Środowiska. Aby nasadzenie mogło być uwzględnione w unijnym programie, drzewo musi być posadzone po 20 maja 2020 roku, być gatunkiem rodzimym oraz przynosić korzyści dla klimatu i bioróżnorodności. Komisja Europejska prowadzi monitoring projektu, aby ocenić postępy i skuteczność działań.

fot. arch. red.
oprac. /kp/