Zielony Śląsk. Katowice w czołówce Polski pod względem terenów leśnych

W Górnośląskich aglomeracjach rośnie zainteresowanie ochroną terenów leśnych oraz zieleni miejskiej. Katowice, mimo swoich industrialnych tradycji, obecnie są w czołówce najbardziej zalesionych metropolii w Polsce. Lasy stanowią około 42% powierzchni tego miasta, co zapewnia mu miejsce w ścisłej czołówce pod względem udziału terenów leśnych w kraju. Rozległe obszary zieleni znajdują się głównie w południowej części Katowic, gdzie rozciągają się wielkie lasy wchodzące w skład większego ekosystemu regionu. Obszary te pełnią kluczową rolę w łagodzeniu efektów zmian klimatycznych, poprawie jakości powietrza, a także w zarządzaniu wodami opadowymi, oferując przy tym mieszkańcom konurbacji górnośląskiej przestrzenie do rekreacji oraz spotkań społecznych.

Krajowe tendencje wskazują na wzrost powierzchni terenów leśnych. Analiza z portalu GetHome.pl, oparta na danych z Geoportal.gov.pl, pokazuje, że wiele polskich miast zwiększyło swoje zasoby leśne w ostatnich latach, mimo rosnącej presji budowlanej. Wrocław odnotował największy przyrost, zyskując 807 ha lasów w ciągu pięciu lat, co stanowi wzrost o ponad 50%. Przybyło tam stosunkowo z 1,5 tys. ha w 2020 roku do prawie 2,3 tys. ha w 2025 roku.

Podobne zmiany zauważono w innych dużych miastach. W Poznaniu wzrosła powierzchnia leśna o około 500 ha, co daje 15% zwiększenia, a w Krakowie zyskało się około 250 ha, co to oznacza wzrost o blisko 18% w porównaniu do pięciu lat temu. Istotne jest to, że te wzrosty miały miejsce bez zmian w granicach administracyjnych miast, wskazując, że nie były wynikiem przyłączeń nowych terenów.

W innych miastach wzrosty były mniejsze, jednak nie zaobserwowano systematycznego zaniku terenów leśnych na rzecz rozwoju zabudowy. W Warszawie, mimo intensywnej urbanizacji, powierzchnia lasów zwiększyła się o 13 ha, osiągając niemal 8 tys. ha, co stanowi 15% obszaru miasta. Zielone kliny charakterystyczne dla stolicy przecinają różne jej części, łącząc większe kompleksy leśne.

Pod względem odsetka lasów w obszarze miejskim liderem wciąż pozostaje Zielona Góra, gdzie tereny leśne stanowią 55% całej powierzchni. Katowice zajmują drugie miejsce z 42%, a ponad 20% lasów mają także Bydgoszcz, Toruń, Olsztyn i Kielce. Wśród miast z umiarkowanym poziomem zalesienia znajdują się Białystok, Gdańsk, Szczecin, Lublin i Opole, gdzie lasy zajmują kilkanaście procent terenów. Natomiast Łódź, Rzeszów i Gorzów Wielkopolski mają mniej niż 10% leśnych terenów, co jest głównie spowodowane ich historycznymi i geograficznymi uwarunkowaniami.

Analizujący zwracają uwagę, że w ostatnim czasie rośnie popularność koncepcji tzw. lasów społecznych. Wprowadza ona nowe podejście do zarządzania terenami leśnymi w miastach, uwzględniając ich funkcje rekreacyjne, edukacyjne oraz proekologiczne. Pilotażowy projekt ruszył w 2024 roku, obejmując Katowice, Warszawę, Toruń, Bydgoszcz, Wrocław oraz Kielce, a jego zasięg wynosi ponad 78 tys. ha.

Lasy w miejskich obszarach są coraz częściej postrzegane jako istotny element infrastrukturalny. Pełnią rolę naturalnych regulujących temperaturę, poprawiają jakość powietrza oraz wspierają retencję wody deszczowej. W obliczu klimatycznych zmian stają się kluczowym zasobem społecznym, a nie tylko gospodarczym.

fot.
oprac. /kp/