Co zrobić, gdy pracownik nie może wrócić do kraju?

W obliczu napiętej sytuacji na Bliskim Wschodzie oraz restrykcji związanych z lotami, niektórzy ludzie przebywający w tym regionie napotykają trudności z powrotem do swoich krajów w ustalonym czasie. Problem ten dotyczy również pracowników, którzy po zakończeniu urlopu nie mogą pojawić się w pracy. W takiej okoliczności kluczowe jest, aby jak najszybciej poinformować swojego pracodawcę o przyczynie nieobecności.

Po sobotnich atakach przeprowadzonych przez USA i Izrael na Iran oraz wynikających z tego działań odwetowych Iranu, wiele państw Bliskiego Wschodu zdecydowało się na zamknięcie swojej przestrzeni powietrznej. W rezultacie, ruch lotniczy w obszarze Zatoki Perskiej został znacząco ograniczony. Setki tysięcy turystów z różnych krajów, w tym Polaków, znalazły się w sytuacji, w której nie mogą powrócić do swoich domów.

Jak wyjaśnia Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan, aktualne regulacje prawa pracy nie zawierają szczegółowych zasad dotyczących przypadku, w którym pracownik nie może stawić się w pracy na skutek nadzwyczajnych zdarzeń, takich jak nagłe wstrzymanie transportu lotniczego. Powinien on jednak jak najszybciej, najpóźniej w drugim dniu nieobecności, powiadomić pracodawcę o przyczynie swojej absencji oraz przewidywanym czasie jej trwania. – Niezachowanie tego terminu może być usprawiedliwione z uwagi na szczególne okoliczności, które uniemożliwiły pracownikowi dostarczenie tej informacji na czas – dodaje.

Ekspert podkreśla, że dalsze kroki w takiej sytuacji zależą głównie od ustaleń pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Jednym z podejść jest przedłużenie urlopu wypoczynkowego lub wykorzystanie urlopu na żądanie, który przysługuje pracownikowi w wymiarze czterech dni rocznie. Jeżeli pracownik nie ma już dostępnego płatnego urlopu, ma prawo poprosić o urlop bezpłatny. W takiej sytuacji zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, ale traci prawo do wypłaty wynagrodzenia. – Wynagrodzenie przysługuje za czas, kiedy praca jest wykonywana, lub podczas nieobecności, która objęta jest ochroną zgodną z przepisami. Sytuacja braku możliwości stawienia się do pracy, nawet jeśli jest uzasadniona obiektywnymi okolicznościami, nie uprawnia pracownika do zachowania wypłaty wynagrodzenia – wyjaśnia Robert Lisicki.

Osoba, która nie miała okazji skorzystać z urlopu, po powrocie do pracy będzie zobowiązana do udokumentowania swojej nieobecności. Powinna przedłożyć dowody lub inne dokumenty potwierdzające okoliczności, które uniemożliwiły jej powrót do pracy w wyznaczonym terminie. Może to być na przykład informacja o anulowanym locie powrotnym.

Prawo przewiduje również możliwość skorzystania z zwolnienia z pracy z powodu wydarzeń losowych. Zgodnie z przepisami, w takim przypadku pracownik może skorzystać z dwóch dni lub szesnastu godzin wolnego w roku. Jak zaznacza ekspert Konfederacji Lewiatan, regulacja ta odnosi się do pilnych spraw rodzinnych, które są spowodowane chorobą lub wypadkiem, więc w sytuacji braku możliwości powrotu z zagranicy zazwyczaj nie będzie miała zastosowania.

Inaczej przedstawia się sytuacja pracowników wysyłanych za granicę na delegacje służbowe. W takim przypadku wyjazd odbywa się na polecenie pracodawcy, co oznacza, że to on jest odpowiedzialny za organizację pobytu pracownika. Jeśli z przyczyn niezależnych od pracownika, nie może on wrócić zgodnie z planem, to pracodawca powinien pokryć koszty dodatkowego pobytu za granicą.

Robert Lisicki podkreśla również, że pracownicy, którzy utknęli poza granicami kraju z powodu zawieszenia lotów, nie powinni obawiać się utraty pracy. – Jeśli pracownik naprawdę nie może wrócić, ponieważ z powodu obecnej sytuacji loty zostały wstrzymane z miejsca, w którym aktualnie przebywa, trudno jest przypisać mu jakąkolwiek winę. Ważne jest, aby należycie poinformował pracodawcę o zaistniałej sytuacji – zaznacza.

Ekspert zauważa również, że w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej lub prowadzących działalność gospodarczą w modelu B2B, przepisy prawa pracy nie mają zastosowania. W takich okolicznościach zasady postępowania są uzależnione od zapisów w umowie pomiędzy stronami oraz charakterystyki zobowiązania, na podstawie którego dana osoba wykonuje pracę za granicą.

fot.
oprac. /kp/