Zatrudnienie poniżej kwalifikacji i trudności językowe. Z jakimi wyzwaniami borykają się obcokrajowcy?

Na koniec 2025 roku liczba obcokrajowców zatrudnionych w Polsce przekroczyła 1,14 miliona, co stanowiło 6,9% wszystkich osób pracujących w kraju – wskazują najnowsze dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny. Choć największa liczba pracowników z zagranicy znajduje się w dużych aglomeracjach, ich ślad staje się coraz bardziej widoczny również w mniejszych regionach i powiatach.

Najliczniejszą grupą wśród obcokrajowców w Polsce pozostają Ukraińcy. Na grudzień ubiegłego roku ich liczba zatrudnionych wynosiła ponad 771 tys., co stanowiło 67,6% wszystkich obcych pracowników. Na kolejnych miejscach znalazły się osoby z Białorusi (10,4%), Gruzji (2,1%), Indii (2%), Kolumbii (1,7%) oraz Filipin (1,3%).

Badania przeprowadzone przez Grupę Progres wykazują, że Polska jest głównym celem migracji zarobkowej dla większości obywateli Ukrainy – aż 71% osób badanych wskazało, że nasz kraj był ich pierwszym wyborem. Jednak niektórzy przyznali, że rozważały inne opcje lub zmieniły decyzję z powodu aktualnych okoliczności życiowych. – Ukraina pozostaje kluczowym źródłem pracowników, ale z każdym rokiem zauważamy wzrastający napływ osób z coraz szerszego kręgu krajów. Nowi kandydaci z różnych, często egzotycznych lokalizacji, wspierają rynek pracy w Polsce i znajdują zatrudnienie w wielu branżach – zaznacza Karolina Hawryluk-Chaieb, menedżer rekrutacji w Grupie Progres.

Zdecydowana większość obcokrajowców pracuje w sektorach związanych z administrowaniem oraz świadczeniem usług wsparcia, gdzie zatrudnionych jest prawie 227 tys. osób. Ważne sektory to także przemysł (208,3 tys.), transport i logistyka (156 tys.) oraz budownictwo (138,4 tys.). Znaczne grupy wykwalifikowanych pracowników z zagranicy znajdują zatrudnienie również w handlu (94,1 tys.), branży hotelarskiej i gastronomicznej (75,3 tys.), technologii informacyjnej (59,1 tys.), działalności profesjonalnej (49,1 tys.) oraz w sektorze ochrony zdrowia (30,3 tys.).

Procentowy udział obcokrajowców w niektórych branżach jest wyjątkowo wysoki. W sektorze usług administracyjnych i wsparcia stanowią oni 25,3% zatrudnionych, a w hotelarstwie i gastronomii co piąty pracownik pochodzi z zagranicy. Imponujące wyniki zanotowano również w transporcie i logistyce (15,1%), budownictwie (11,7%) oraz w branży informacyjno-komunikacyjnej (10,2%).

Według wypowiedzi Karoliny Hawryluk-Chaieb Polska nieprzerwanie pozostaje atrakcyjnym miejscem do pracy, lecz charakter migracji ewoluuje. – Obserwujemy raczej długoterminowy proces, gdzie Polska staje się zarówno miejscem do krótkiej stabilizacji, jak i początkowym punktem do dalszego rozwoju kariery w krajach Europy Zachodniej. Oznacza to, że przyczyny migracji stają się coraz bardziej skomplikowane, obejmując nie tylko czynniki ekonomiczne, ale także kwestie bezpieczeństwa, możliwości zatrudnienia oraz szybki dostęp do rynku pracy – wyjaśnia przedstawicielka Grupy Progres.

Mimo rosnącej obecności obcokrajowców nadal istnieje problem z niedopasowaniem ich kwalifikacji do wykonywanych obowiązków. Badania pokazują, że jedynie 21% Ukraińców pracujących w Polsce realizuje zadania zgodne z ich wykształceniem i umiejętnościami, a 57% pracuje w branżach nie mających związku z ich dotychczasowym doświadczeniem. Jak informuje Karolina Hawryluk-Chaieb, problemy te wynikają zarówno z barier formalnych i językowych, jak i z pośpiechu, w jakim migranci podejmują pierwsze dostępne zatrudnienie po przybyciu do Polski.

Cudzoziemcy wskazują też na szereg trudności, które towarzyszą życiu i pracy w Polsce. Najczęściej wymieniane są wysokie koszty życia (37%), bariery językowe (34%) oraz rozłąka z rodziną (32%). Inne istotne problemy to przypadki dyskryminacji (29%), niestabilność zatrudnienia (26%), trudności w znalezieniu mieszkań (25%) oraz kwestie związane z legalizacją pobytu i pracy (22%).

Z danych GUS wynika, że najwięcej obcokrajowców zatrudnionych jest w przy woj. mazowieckim (274 980 osób), dolnośląskim (133 392 osoby), wielkopolskim (121 533), śląskim (96 015), małopolskim (87 806) oraz pomorskim (80 265). Najwyższy procent pracowników obcych wśród wszystkich zatrudnionych zarejestrowano w powiecie słubickim, gdzie stanowią oni 20,5% całkowitej liczby zatrudnionych. Wysokie odsetki występują także w powiecie pruszkowskim (18,1%), Świnoujściu (18,1%), powiecie oławskim (17,9%) oraz Wrocławiu (14,5%).

Julia Nowicka, specjalistka ds. legalizacji zatrudnienia cudzoziemców w Grupie Progres, zauważa, że mniejsze miejscowości coraz częściej stają się pożądanym miejscem pracy dla obcokrajowców. – W mniejszych miastach cudzoziemcy często szybciej znajdują zatrudnienie odpowiadające ich umiejętnościom oraz potrzebom lokalnych przedsiębiorstw. Te rynki postrzegają ich obecność nie jako problem, lecz jako realne wsparcie dla gospodarki, a postawa pracodawców jest coraz bardziej pozytywna i otwarta. Jednak nadal istnieje istotna kwestia długiego czasu oczekiwania na dokumenty legalizujące pobyt i pracę. Nawet gdy cudzoziemiec szybko znajduję zatrudnienie, procesy administracyjne mogą znacznie wydłużać cały czas stabilizacji w Polsce – podsumowuje ekspertka.

fot.
oprac. /kp/