Nowe zasady dotyczące zwolnień lekarskich i kontroli ZUS od 13 kwietnia

Z dniem 13 kwietnia wejdą w życie nowe regulacje związane z nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które dotyczą m.in. nadzoru nad prawidłowym wykorzystywaniem zwolnień lekarskich. W jakich sytuacjach ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego?

Wprowadzane zmiany są częścią szerszej reformy, która obejmuje modyfikacje w orzecznictwie medycznym w ZUS oraz w systemie wydawania i kontrolowania zwolnień lekarskich. Nowe przepisy wprowadzane są stopniowo. Pierwsza faza, dotycząca weryfikacji prawidłowości wydawania orzeczeń o czasowej niezdolności do pracy oraz wydawania zaświadczeń lekarskich, zaczęła obowiązywać z początkiem roku. Kolejne zasady wejdą w życie 13 kwietnia, z ostatnim etapem reformy zaplanowanym na początek 2027 roku.

Zgodnie z najnowszymi regulacjami, ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego na czas trwania zwolnienia, jeśli w tym czasie podejmie aktywność zarobkową lub będzie prowadził czynności sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że okres zwolnienia powinien być w pełni poświęcony na leczenie i dochodzenie do zdrowia, a podejmowanie działań, które mogą utrudnić ten proces, wiąże się z ryzykiem utraty świadczenia.

Nowe regulacje precyzują także definicje pracy zarobkowej oraz aktywności, które są niezgodne z celem zwolnienia. Praca zarobkowa to wszelkie działania podejmowane w celu uzyskania dochodów, niezależnie od formy zatrudnienia. Jedynie sporadyczne czynności wynikające z nieprzewidzianych okoliczności, o ile nie są świadczone na zlecenie pracodawcy, mogą być traktowane jako wyjątek. Z kolei działania, które kolidują z celem zwolnienia, to te, które mogą wydłużyć lub skomplikować proces leczenia. Obejmuje to jedynie kroków niecodziennych i sporadycznych, które są wynikiem ważnych zdarzeń życiowych.

Nowelizacja ustawy określa również szczegółowe zasady przeprowadzania kontroli związanych ze zwolnieniami lekarskimi. Inspektorzy będą mogli m.in. potwierdzać tożsamość osób podlegających kontroli, wchodzić do miejsc, gdzie przeprowadzana jest kontrola oraz zbierać informacje od kontrolowanych, ich pracodawców lub lekarzy prowadzących leczenie. W aktach prawnych dokładnie wskazano również, jakie obowiązki spoczywają na osobach kontrolujących i kontrolowanych, a także określono zasady sporządzania dokumentacji z kontroli oraz sposobność zgłaszania ewentualnych zastrzeżeń do ustaleń.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wciąż będzie miał prawo do przeprowadzania kontroli zarówno w odniesieniu do osób objętych ubezpieczeniem chorobowym, jak i tych, które korzystają z zasiłków po ustaniu powiązania z ubezpieczeniami. W przypadku zasiłku opiekuńczego kontrola może obejmować także zbadanie, czy w gospodarstwie domowym znajdują się inni członkowie rodziny, którzy mogą zapewnić opiekę osobie potrzebującej wsparcia.

Dodatkowo, od 13 kwietnia wprowadza się nowe przepisy dotyczące orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Dotychczas orzeczenia dotyczące świadczeń wydawali jedynie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Po planowanych zmianach ZUS będzie mógł współpracować z personelem medycznym w bardziej elastyczny sposób, w tym na podstawie umów o świadczenie usług. Osoby z tytułem specjalisty w zakresie fizjoterapii lub pielęgniarstwa będą miały także możliwość wydawania orzeczeń w określonych sprawach.

Nowe regulacje przewidują też szerszy krąg lekarzy uprawnionych do pełnienia funkcji orzeczników. W gronie tym, oprócz specjalistów, znajdą się również lekarze w trakcie szkolenia specjalizacyjnego oraz ci z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym, nawet jeśli nie uzyskali jeszcze tytułu specjalisty.

Inne zmiany dotyczące organizacji postępowania orzeczniczego oraz nowego trybu wydawania orzeczeń mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

fot. freepik.com
oprac. /kp/