Nie każdego przychodu towarzyszy obowiązek płacenia podatku

Zbliża się czas na roczne rozliczenie podatku dochodowego. Mimo że system podatkowy w Polsce opiera się na zasadzie ogólnego opodatkowania, istnieje wiele wyjątków, ulg oraz zwolnień, które w praktyce umożliwiają zatrzymanie całości lub znacznej części uzyskanych dochodów.

Sytuacja finansowa polskich gospodarstw domowych ulegała znacznym zmianom w ostatnich latach. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, w roku 2024 średni miesięczny dochód rozporządzalny na jedną osobę wyniósł 3167 zł, co przekłada się na około 38 tys. zł rocznie. To oznacza wzrost o ponad 18% w porównaniu do roku poprzedniego. Warto jednak zauważyć, że wraz z rosnącymi dochodami wzrastają również wydatki. W tym samym okresie średnie miesięczne wydatki wyniosły 1878 zł na osobę, co oznacza wzrost o blisko 15% w stosunku do roku wcześniejszego.

Wzrost dochodów wpływa także na wysokość płaconych podatków. Z raportu PITax wynika, że w 2025 r. przeciętny podatek dochodowy osiągnie poziom około 5 tys. zł, co oznacza wzrost o około 1,5 tys. zł w porównaniu z 2023 r. Mimo tego, nie każdy obywatel musi oddać część swoich zarobków fiskusowi. W ubiegłym roku co trzeci Polak nie uiścił podatku dochodowego. To rezultat przepisów, które w wielu przypadkach możliwiają zwolnienie z opodatkowania lub zastosowanie preferencyjnych zasad rozliczeń.

Jak zwraca uwagę Magda Dąbrowska, prezes Grupy Progres, w publicznej dyskusji często upraszcza się temat podatków, sugerując, że każdy zarobek musi być opodatkowany. – W rzeczywistości system przewiduje wiele okoliczności, w których podatek nie występuje – może to być wynikiem niskich dochodów, specyfiki świadczenia czy szczególnych regulacji prawnych. W związku z tym, niektóre źródła dochodów mogą być całkowicie zwolnione z opodatkowania lub rozliczane w sposób preferencyjny, co skutkuje większą ilością pieniędzy w naszych portfelach – podkreśla.

Kluczowym elementem rakingującym wysokość podatku jest kwota wolna od podatku. W roku 2026 wynosi ona 30 tys. zł. Oznacza to, że osoby rozliczające się według ogólnych zasad, składające formularze PIT-36 lub PIT-37, nie będą musiały płacić podatku, jeśli ich roczny przychód nie przekroczy tej kwoty. Dochody mogą pochodzić z różnych źródeł, takich jak praca na etacie, umowy cywilnoprawne czy nieformalna działalność. Kwota wolna nie obejmuje jednak dochodów opodatkowanych liniowo, ryczałtem, ani wpływów z kapitałów finansowych czy transakcji nieruchomości, które są rozliczane na innych formularzach podatkowych. Magda Dąbrowska przypomina, że nawet w sytuacji, gdy podatek do zapłaty wynosi zero, nadal istnieje obowiązek złożenia zeznania podatkowego.

Istnieje także duża grupa przychodów, które w ogóle nie podlegają opodatkowaniu. Obejmuje to na przykład świadczenia socjalne, takie jak zasiłki, świadczenia rodzinne oraz wychowawcze, w tym program 800+, a także środki przyznawane w ramach Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego. Z uwagi na ich charakter, nie trzeba ich zgłaszać w zeznaniu podatkowym.

Podatek też nie zawsze dotyczy pewnych transakcji prywatnych. Sprzedaż ruchomości, takich jak samochód, sprzęt RTV czy meble, nie podlega opodatkowaniu, jeśli odbywa się po upływie pół roku od zakończenia miesiąca ich zakupu. W przypadku nieruchomości obowiązuje dłuższy okres – sprzedaż jest zwolniona z podatku, jeśli następuje po pięciu latach od końca roku, w jakim dokonano zakupu lub budowy.

Do przychodów, które nie muszą być zgłaszane w rocznym rozliczeniu, zaliczają się także te, od których podatek jest automatycznie potrącany przez płatnika, na przykład odsetki z lokat bankowych czy rachunków oszczędnościowych. Podobne zwolnienia obejmują niektóre świadczenia pracownicze, takie jak diety za odbyte podróże służbowe, a także świadczenia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz część świadczeń finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Preferencyjne zasady dotyczą także niektórych stypendiów, zapomóg, nagród czy odszkodowań, o ile spełniają określone wymogi prawne.

Obowiązek podatkowy nie zawsze występuje również w przypadku drobnych aktywności zarobkowych w Internecie. Dochody uzyskiwane online mogą przyjmować różnorodne formy, od sprzedaży internetowej i świadczenia usług zdalnych, takich jak korekta tekstów, grafika czy konsultacje, po marketing afiliacyjny oraz sprzedaż produktów cyfrowych, jak kursy lub e-booki. W wielu sytuacjach istnieje możliwość prowadzenia takiej działalności bez rejestracji firmy, w ramach tzw. działalności nierejestrowanej. Jest to uproszczona forma działalności zarobkowej, która nie wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców ani opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a podatki rozlicza się raz w roku.

Niemniej jednak, ta forma pracy ma swoje ograniczenia. Działalność nierejestrowana nie może dotyczyć zawodów wymagających koncesji i nie może być wykonywana przez osoby, które prowadziły działalność gospodarczą w ostatnich pięciu latach. Ważny jest także limit dochodów. Miesięcznie nie mogą one przekraczać 75% minimalnego wynagrodzenia, co w roku 2025 wynosi 3499,50 zł. Po przekroczeniu tego limitu obowiązuje konieczność zarejestrowania działalności w ciągu siedmiu dni. Magda Dąbrowska podkreśla, że działalność prowadzona online podlega tym samym zasadom podatkowym, co inne formy zarobkowania. – Kluczowe jest nie medium, lecz charakter, skala i regularność osiąganych przychodów. Działalność nierejestrowana jest oczywiście wygodna, ale wymaga dużej dyscypliny – monitorowania limitów oraz poprawnego rozliczenia rocznego. Nawet drobne błędy mogą prowadzić do konieczności rejestracji firmy wstecz lub do zapłaty dodatkowego podatku – zaznacza.

fot.
oprac. /kp/