W 2025 roku, w regionie śląskim, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zrealizował ponad 5,6 tys. jednorazowych rekompensat, których łączny koszt wyniósł więcej niż 58,4 mln zł.
Od 1 kwietnia nastąpił wzrost wysokości jednorazowych odszkodowań dla osób, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku w pracy lub choroby zawodowej. Obecna kwota wynosi 1781 zł za każdy procent trwałego lub długotrwałego uszczerbku. Ta zmiana przekłada się na wyższe wsparcie finansowe dla ubezpieczonych, którzy po zakończeniu rehabilitacji i leczenia chcą uzyskać rekompensatę w ramach systemu ubezpieczeń społecznych.
Rekompensata przysługuje osobom objętym ochroną wypadkową, które doświadczyły trwałego lub długoterminowego uszczerbku na zdrowiu w wyniku incydentu w pracy lub choroby zawodowej. O jednorazowe odszkodowanie mogą starać się także krewni pracownika, który zmarł na skutek takich zdarzeń. Świadczenie to ma na celu zrekompensowanie skutków zdrowotnych wypadków oraz wspieranie poszkodowanych w powrocie do codziennych obowiązków.
Wysokości odszkodowań są rokrocznie aktualizowane i uzależnione od średniego wynagrodzenia. Każdy procent uszczerbku odpowiada 20% średniej płacy. Nowe stawki obowiązują od 1 kwietnia danego roku do 31 marca kolejnego. W bieżącym okresie rozliczeniowym wynoszą one 1781 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.
W 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych w województwie śląskim wypłacił ponad 5,6 tys. jednorazowych rekompensat, których całkowita wartość przekroczyła 58,4 mln zł. W skali całego kraju, całkowite wypłaty w tym zakresie wyniosły około 409 mln zł.
Nie można jednak oczekiwać automatycznego przyznania jednorazowego odszkodowania. Aby je uzyskać, konieczne jest złożenie stosownego wniosku do ZUS z niezbędnymi dokumentami, które potwierdzają okoliczności zdarzenia oraz zakończenie leczenia lub rehabilitacji. Wymagana dokumentacja obejmuje między innymi protokół wypadkowy sporządzony przez pracodawcę oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające zakończenie leczenia (druk OL-9).
Po złożeniu odpowiedniej dokumentacji, lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS dokonuje oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu i jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. W oparciu o wydane orzeczenie, instytucja podejmuje decyzję o przyznaniu lub odmowie świadczenia. Decyzja ta powinna być wydana w ciągu 14 dni od momentu otrzymania orzeczenia lub wyjaśnienia ostatnich istotnych okoliczności. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia, odszkodowanie zostanie wypłacone w ciągu 30 dni od daty wydania decyzji.
Wysokość świadczeń zależy od rodzaju zdarzenia oraz jego konsekwencji. Od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku kwoty jednorazowych odszkodowań związanych z wypadkami przy pracy lub chorobami zawodowymi wynoszą:
1) 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (art. 12 ust. 1 ustawy);
2) 1781 zł za każdy procent uszczerbku, jeśli ten zwiększył się o co najmniej 10 punktów procentowych (art. 12 ust. 2 ustawy);
3) 31 162 zł w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego (art. 12 ust. 3 ustawy);
4) 31 162 zł w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty (art. 12 ust. 4 ustawy);
5) 160 264 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy);
6) 80 132 zł, jeżeli uprawnionym członkiem rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty jest osoba inna niż małżonek bądź dziecko (art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy);
7) 160 264 zł, jeśli jednocześnie są uprawnione do odszkodowania małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz dodatkowe 31 162 zł za każde z tych dzieci (art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy);
8) 160 264 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnione równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz dodatkowe 31 162 zł za każde drugie i kolejne dziecko (art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy);
9) 31 162 zł, jeśli oprócz małżonka lub dzieci, do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdy z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom (art. 14 ust. 3 ustawy);
10) 80 132 zł, a jeśli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz dodatkowe 31 162 zł za każde drugie i kolejne uprawnione (art. 14 ust. 4 ustawy).
System odszkodowań przewiduje także przypadki, w których świadczenie nie jest przyznawane. Dotyczy to sytuacji, gdy przyczyna wypadku wynikała z umyślnego naruszenia zasad BHP przez pracownika lub przez jego rażące niedbalstwo. Odszkodowanie nie będzie przydzielone także osobie znajdującej się w chwili wypadku pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych, gdyż znacząco przyczyniła się do zaistniałej sytuacji. Wyjątek stanowią przypadki, gdy wypadek spowodował śmierć pracownika.
fot. freepik.com
oprac. /kp/
