Kobiety 55+ coraz częściej aktywne zawodowo

W ostatnich 15 latach obserwowany jest wyraźny wzrost aktywności zawodowej kobiet w Polsce, szczególnie w grupie wiekowej przed- i okołoemerytalnej. Między pierwszym kwartałem 2010 r. a trzecim kwartałem 2025 r. odsetek aktywnych zawodowo kobiet w wieku 55–64 lata wzrósł z 22,2% do 51,7%, czyli o 29,5 p.p. Oznacza to, że ponad połowa kobiet w tej grupie wiekowej pracowała lub aktywnie poszukiwała zatrudnienia, mimo że powszechne prawo do emerytury kobiety w Polsce nabywają po ukończeniu 60 lat.

Głównym czynnikiem stymulującym te zmiany jest zdaniem Centralnego Instytutu Ochrony Pracy stale podnoszący się poziom wykształcenia Polek. – Wyższe wykształcenie koreluje z lepszymi kwalifikacjami zawodowymi, zwiększoną stabilnością zatrudnienia i wyższymi zarobkami, co zachęca do pozostawania na rynku pracy mimo wieku przedemerytalnego. Kobiety z wyższym wykształceniem wykazują aktywność zawodową na poziomie blisko 80%, podczas gdy wśród kobiet z niższym poziomem wykształcenia wskaźnik ten spada do 40-60% – zwracają uagę Paula Kukołowicz i Cezary Przybył z Zespołu Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Na wzrost zatrudnienia kobiet w wieku okołoemerytalnym wpłynęły również czynniki ekonomiczne i strukturalne. W latach 2022–2024 przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej rosło w tempie przekraczającym 10% rocznie, co zwiększało opłacalność podejmowania pracy przez osoby dotychczas nieaktywne zawodowo. Jednocześnie narastający niedobór pracowników w wielu sektorach gospodarki skłaniał pracodawców do sięgania po zasoby osób starszych. Jak przypominają eksperci, jeszcze kilka lat temu badania PIE wskazywały na wyraźne preferencje firm wobec młodszych pracowników, jednak presja demograficzna i sytuacja na rynku pracy zaczęły stopniowo zmieniać te postawy.

Mimo tych pozytywnych zmian Polska wciąż boryka się z wyzwaniami, które dystansują ją od średniej Unii Europejskiej o 11 p.p. pod kątem poziomu aktywności zawodowej kobiet. – W głównej mierze decydują o tym gorszy stan zdrowia Polek i ich krótsze „życie w zdrowiu” w stosunku do obywatelek innych państw UE, niski poziom uczestnictwa dorosłych Polek w edukacji i w szkoleniach na tle innych obywatelek UE oraz wciąż niskie kompetencje cyfrowe, co ma szczególne znacznie z perspektywy szybko zmieniającego zapotrzebowania na kwalifikacje – przytacza PIE dane z raportu CIOP.

W poszukiwaniu skutecznych rozwiązań Paula Kukołowicz i Cezary Przybył wskazują na model japoński, gdzie wdrożona w 2013 r. polityka „Womenomics” przyniosła spektakularne rezultaty. – Obejmowała ona m.in. zachęty dla firm (podatkowe i regulacyjne), które zwiększały zatrudnienie kobiet, umożliwiając elastyczne formy pracy i ułatwiając łączenie pracy z obowiązkami rodzinnymi. Promowano też awanse kobiet – rząd naciskał na firmy, a jednocześnie zwiększał liczbę kobiet na wyższych stanowiskach w administracji państwowej. W 2023 r. wskaźnik zatrudnienia kobiet w wieku 55-64 lata był w Japonii 1,5 razy wyższy niż w Polsce, a kobiet w wieku 65 lat i więcej prawie pięciokrotnie wyższy – podkreślają eksperci PIE.

fot. freepik.com
oprac. /kp/