Wśród matek dzieci w wieku od 1 do 3 lat 62% jest zaangażowanych w pracę zawodową, natomiast w przypadku ojców ten wskaźnik osiąga 98%.
W ostatnich dwóch latach w Polsce zauważono wzrost liczby żłobków oraz klubów dziecięcych zapewniających opiekę dla maluchów do trzeciego roku życia. Liczba takich instytucji wzrosła o 17%, co jest głównie efektem realizacji projektu "Aktywny Maluch", dofinansowanego m.in. z funduszy europejskich oraz Krajowego Planu Odbudowy. Celem programu jest wsparcie zarówno w tworzeniu nowych miejsc opieki, jak i modernizacji już istniejącej infrastruktury.
Największy wzrost liczby placówek zarejestrowano w województwie świętokrzyskim, gdzie ich liczba zwiększyła się o 44%. Również w województwach podkarpackim, podlaskim oraz warmińsko-mazurskim zarejestrowano dynamiczny wzrost, wynoszący około 30%. Ważnym założeniem programu jest zapewnienie opieki żłobkowej gminom, w których dotychczas nie działały żadne takie placówki. Na początku 2024 roku odsetek tych gmin wynosił 45%, a do marca 2026 roku spadł do 29%.
Jak zauważa Marcin Lewandowski, ekspert z Zespołu Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, rozwój sieci żłobków może mieć kluczowe znaczenie dla sytuacji zawodowej rodziców, w szczególności matek. Potwierdzają to badania przeprowadzone w Niemczech, które zrealizowano od 2005 do 2014 roku, dotyczące reformy systemu opieki żłobkowej w zachodnich Niemczech. Odsetek dzieci w wieku poniżej trzech lat korzystających z opieki żłobkowej wzrósł wówczas z niemal zera do ponad 30%. Autorki badania wskazują, że w obszarach odpowiadających polskim powiatom, gdzie liczba miejsc w żłobkach zazwyczaj rosła, matki były częściej aktywne zawodowo, pracowały więcej dni oraz osiągały wyższe zarobki – zaznacza ekspert.
Szacuje się, że reforma wpłynęła na zmniejszenie różnicy w zarobkach matek po urodzeniu dziecka o 4,5 punktu procentowego. Różnica ta odnosi się do dystansu pomiędzy realnymi dochodami matek a potencjalnymi zarobkami, które mogłyby uzyskać, gdyby nie przerwa związana z wychowaniem dziecka. W badanym okresie w Niemczech ten dystans zmniejszył się w sumie o 8 punktów procentowych, z czego sama budowa żłobków przyczyniła się do ponad połowy tej poprawy. Za tymi danymi kryje się m.in. to, że matki w powiatach z lepszym dostępem do żłobków częściej pozostały w dobrze płatnych miejscach pracy oraz zawodach, zamiast po urodzeniu dziecka przechodzić na pracę w niepełnym wymiarze godzin lub zmieniać branżę na gorzej opłacaną. Wzrost wynagrodzeń matek obserwuje się przez wiele lat po narodzinach dziecka, co wskazuje na trwałe i kumulatywne poprawienie ich ścieżek zawodowych – podkreśla Marcin Lewandowski.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego ujawniają, że w 2023 roku, przed wdrożeniem programu "Aktywny Maluch", w żłobkach w Polsce przebywało 17,9% dzieci do lat trzech. Oznacza to, że poziom korzystania z opieki żłobkowej wciąż jest niższy od tego w Niemczech, gdzie obecnie z takich usług korzysta ponad 30% dzieci w zachodniej części oraz ponad 50% w wschodniej. – Niski odsetek dzieci w żłobkach w Polsce koreluje z niską aktywnością zawodową matek najmłodszych dzieci. Jak wskazuje raport PIE, zaledwie 62% matek dzieci w wieku 1-3 lata jest aktywnych zawodowo, podczas gdy w przypadku ojców ten procent wynosi aż 98%. Obecne tempo rozbudowy żłobków, wspierane zagranicznymi doświadczeniami, daje jednak nadzieję na realne zwiększenie zawodowej aktywności matek, co pozostaje jednym z kluczowych zamierzeń programu "Aktywny Maluch" – podsumowuje Marcin Lewandowski.
fot.
oprac. /kp/
