Badania genetyczne pozwalają sprawdzić, jakie choroby mogą nam grozić w przyszłości.
Profilaktyka wielu groźnych chorób
Naukowcy odkryli, że określone zmiany w DNA zwiększają ryzyko m.in. nowotworów, chorób serca czy problemów z odpornością. Dzięki temu lekarze potrafią lepiej wskazać, kto powinien częściej się badać, wcześniej zacząć profilaktykę albo mocniej zadbać o styl życia. Przykładowo, osoby z wysokim ryzykiem genetycznym choroby wieńcowej (zawału i miażdżycy) mogą aż trzykrotnie częściej chorować niż przeciętnie, ale jednocześnie to właśnie u nich zdrowa dieta, ruch czy leki obniżające cholesterol przynoszą największe korzyści. W przypadku raka piersi testy genetyczne (np. panel PRS313) pozwalają lepiej ocenić, czy kobieta powinna wykonywać częstsze badania obrazowe lub rozważyć wcześniejsze działania ochronne. Z kolei wrodzone zaburzenia odporności wykryte w badaniach genetycznych wyjaśniają, dlaczego u niektórych osób infekcje przebiegają bardzo ciężko i pozwalają odpowiednio wcześniej reagować. Również w chorobach dziedzicznych, jak rodzinna hipercholesterolemia (genetycznie wysoki poziom cholesterolu i zwiększone ryzyko choroby wieńcowej), wykrycie ryzyka u jednej osoby prowadzi do badań u jej krewnych i ratuje zdrowie całych rodzin.
Co z ubezpieczeniem?
Polisa na życie daje poczucie bezpieczeństwa finansowego, gdy zdarzy się choroba lub wypadek. Wynik badania genetycznego sam w sobie nie zapobiega chorobie, ale pozwala działać wcześniej. Jeśli pacjent wie, że ma wyższe ryzyko np. nowotworu czy zawału, może przykładowo częściej robić badania kontrolne, zmienić dietę, więcej się ruszać lub szybciej rozpocząć leczenie. To zmniejsza ryzyko ciężkich konsekwencji zdrowotnych. Wiedza o genach pomaga także mądrzej dobrać zakres ubezpieczenia – ktoś z wyższym ryzykiem zwykle decyduje się na wyższą sumę ubezpieczenia, a ktoś z niskim ryzykiem może spokojnie wybrać prostszy wariant ochrony i przeznaczyć środki np. na profilaktykę zdrowotną. Ważne jest też, że badania genetyczne mają wartość dla całej rodziny – jeśli u jednej osoby wykryje się ryzyko, bliscy mogą sprawdzić, czy ich też dotyczy, i w razie potrzeby działać od razu.
Istotne bezpieczeństwo wyników badań
Wyniki badań genetycznych są traktowane jako bardzo wrażliwe dane osobowe. W Polsce i całej Unii Europejskiej chroni je RODO. To oznacza, że nikt – w tym towarzystwo ubezpieczeniowe – nie może żądać od nas takiego wyniku bez naszej wyraźnej zgody. Dlatego przed wykonaniem testu warto skonsultować się z genetykiem, zastanowić się, jak tę wiedzę wykorzystać w praktyce i samemu zdecydować, komu ją ujawnimy. Badania genetyczne mogą być ogromną pomocą w dbaniu o zdrowie i finansowe bezpieczeństwo rodziny – pod warunkiem że korzysta się z nich świadomie i z pełnym poszanowaniem prywatności. Lokalne biuro ubezpieczeniowe będzie dobrym adresem, pod którym można znaleźć pomoc w optymalnym doborze polisy.
opracowanie: kk
źródło: ncez.pzh.gov.pl
