Nowe zasady dla opakowań już weszły w życie. Firmy czeka rewolucja

12 sierpnia zaczęły obowiązywać pierwsze zapisy unijnego rozporządzenia PPWR dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych. Celem nowych regulacji jest zmniejszenie ilości śmieci, podniesienie poziomu recyklingu oraz wspieranie wielokrotnego użycia opakowań. Dla firm oznacza to przede wszystkim konieczność dostosowania sposobu projektowania i wytwarzania opakowań, ich składu oraz dokumentacji.

PPWR, czyli rozporządzenie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, zastępuje unijną dyrektywę obowiązującą od 1994 r. W odróżnieniu od poprzednich zasad nowe przepisy obowiązują bezpośrednio we wszystkich krajach UE. Obejmują cały cykl życia opakowania: od pomysłu i produkcji, przez sprzedaż, aż po późniejsze zagospodarowanie odpadów. Jednym z najważniejszych celów PPWR jest stopniowe zmniejszanie skali odpadów opakowaniowych. Do 2030 r. na jednego mieszkańca Unii ma ich być o 5% mniej niż w 2018 r. Do 2035 r. redukcja ma sięgnąć 10%, a do 2040 r. 15%.

Pierwsze obowiązki odnoszą się m.in. do PFAS, czyli grupy związków per- i polifluoroalkilowych. Opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością nie wolno od tego dnia wprowadzać do obrotu, jeśli zawartość tych substancji osiąga lub przekracza poziomy wskazane w rozporządzeniu. Opakowania już sprzedane przed 12 sierpnia mogą pozostać na rynku. Inaczej wygląda sytuacja towarów nadal zalegających w magazynach – jeśli nie spełniają nowych wymogów dotyczących PFAS, nie mogą trafić do obrotu po rozpoczęciu obowiązywania przepisów.

PPWR zobowiązuje też przedsiębiorców do ograniczania obecności substancji mogących stanowić zagrożenie w opakowaniach. Zachowany został między innymi limit łącznej zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach oraz ich elementach – 100 mg na kilogram.

Nowe zasady wprowadzają również kolejne obowiązki dla producentów i importerów. Muszą oni dopilnować, by opakowania wprowadzane na rynek spełniały wymagania PPWR. Firmy będą też zobowiązane do zapewnienia możliwości identyfikacji opakowań, na przykład poprzez właściwe numery seryjne albo katalogowe.

Następne wymagania będą pojawiały się stopniowo w kolejnych latach. Jednym z kluczowych kierunków zmian jest projektowanie opakowań tak, aby można je było poddać recyklingowi i wykorzystywać w nich surowce wtórne. Przepisy przewidują także minimalny udział tworzyw z recyklingu w wybranych typach opakowań z plastiku. Od 2030 r. mają obowiązywać jednolite kryteria oceny recyklowalności opakowań. Kolejny etap nastąpi od 2035 r., kiedy liczyć się będzie również to, czy dane opakowania są faktycznie recyklingowane na szeroką skalę.

PPWR zakłada ponadto zmniejszenie ilości materiału używanego do produkcji opakowań. Ich ciężar i objętość mają być ograniczone do poziomu niezbędnego dla zachowania funkcji użytkowej. W przypadku części opakowań zbiorczych, transportowych i handlowych stopień niewykorzystanej przestrzeni nie będzie mógł przekroczyć 50%.

W 2030 r. wejdzie także w życie wymóg dotyczący opakowań transportowych. Co najmniej 40% określonych opakowań tego rodzaju będzie musiało nadawać się do wielokrotnego użycia.

W następnych latach konsumenci odczują również ograniczenia związane z niektórymi jednorazowymi opakowaniami. Od 2030 r. regulacje obejmą m.in. część jednorazowych plastikowych opakowań używanych do sprzedaży świeżych owoców i warzyw, niewielkie opakowania na kosmetyki i środki higieniczne dostępne w hotelach oraz jednorazowe saszetki na przyprawy, sosy, cukier czy śmietankę stosowane w gastronomii.

Zmieni się również sposób serwowania jedzenia i napojów na miejscu. Od 12 sierpnia w takich przypadkach nie wolno używać opakowań jednorazowych. Klient jedzący posiłek lub pijący napój w lokalu powinien otrzymać go w opakowaniu wielorazowym. Przedsiębiorcy oferujący żywność będą musieli umożliwić korzystanie z własnych pojemników przez klientów, a w dalszej perspektywie część podmiotów będzie musiała oferować produkty także w opakowaniach wielokrotnego użytku.

Nowe zasady z czasem będą coraz bardziej widoczne także na sklepowych opakowaniach. Od sierpnia 2028 r. albo po 24 miesiącach od wejścia w życie odpowiednich przepisów wykonawczych mają zostać wprowadzone jednolite oznaczenia informujące m.in. o materiale, z jakiego wykonano opakowanie. Mają one ułatwić konsumentom właściwe sortowanie odpadów. Na opakowaniach wielokrotnego użytku pojawią się również informacje o możliwości ich ponownego zastosowania.

Już od 12 sierpnia firmy muszą natomiast zapewnić dane pozwalające ustalić producenta lub importera. Na opakowaniu powinny znaleźć się m.in. nazwa lub nazwa handlowa oraz informacje kontaktowe.

Co do zasady unijne rozporządzenie nie wymaga przenoszenia jego zapisów do prawa krajowego. Państwa członkowskie muszą jednak dostosować swoje przepisy tam, gdzie pozostawiono im taką możliwość. W Polsce trwają prace nad projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oznaczonym symbolem UC100. Ma on m.in. doprecyzować część obowiązków przedsiębiorców wynikających z PPWR oraz uregulować kwestie związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta, opłatą recyklingową i plastikowymi torbami na zakupy.

Czytaj także: Jesienią ruszą prace nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o jednorazowe szkło

fot. magnific.com
oprac. /kp/