Urlop dla taty bez tajemnic. Nowe narzędzie pomaga rozwiać wątpliwości

Fundacja Share the Care udostępniła internetowy kalkulator, który ma pomóc rodzicom lepiej odnaleźć się w przepisach dotyczących urlopów przysługujących ojcom po narodzinach dziecka. Z narzędzia dostępnego na stronie Tatakiedyurlop.pl można dowiedzieć się, do kiedy wolno wykorzystać urlop ojcowski i rodzicielski, a także jakie dokumenty trzeba przekazać pracodawcy. Akcja ma zwiększyć świadomość, bo oba świadczenia nadal bywają ze sobą mylone, a to sprawia, że część uprawnień nie jest wykorzystywana. – Ten prosty kalkulator pomoże rodzicom zrozumieć zawiłości w prawie oraz wykorzystać i zaplanować czas z rodziną, żeby korzystali na tym i mama, która może wrócić do aktywności zawodowej, i tata, który może budować relacje z dzieckiem – wyjaśnia Małgorzata Adamowicz z Fundacji Share the Care.

Aby skorzystać z kalkulatora, wystarczy wpisać datę urodzenia dziecka. System na tej podstawie wylicza, do kiedy ojciec może sięgnąć po urlop ojcowski oraz rodzicielski. Na stronie zebrano też kluczowe zasady korzystania z obu świadczeń i najważniejsze formalności, które trzeba spełnić.

– O ile świadomość urlopów dla mam jest, bo te świadczenia są z nami od zawsze, o tyle te dla tatów wciąż wydają się nowe i wciąż się mylą. Kalkulator urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego może nam pomóc ograniczać błędy. Mamy tam wyszczególnione dwa różne świadczenia, więc już tym podnosimy świadomość, że urlop ojcowski i rodzicielski to nie to samo – podkreśla Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka i autorka bloga „Mama Prawniczka”.

Jak wynika z informacji Fundacji Share the Care, wielu ojców nie korzysta z przysługujących im urlopów albo dowiaduje się o nich zbyt późno. Kampania „Tata, kiedy urlop” ma zachęcać mężczyzn do poznania swoich praw i sięgania po dostępne rozwiązania. Organizacja przypomina też, że czas spędzony z dzieckiem w pierwszych miesiącach życia wzmacnia więź rodzinną i pozwala aktywnie uczestniczyć w jego rozwoju.

Wprowadzone w 2023 r. zmiany w Kodeksie pracy, związane z wdrożeniem unijnej dyrektywy work-life balance, zwiększyły długość urlopu rodzicielskiego do 41 tygodni przy narodzinach jednego dziecka oraz do 43 tygodni w przypadku porodu mnogiego. Z tego czasu 9 tygodni stanowi część nieprzenoszalną i jest zarezerwowana wyłącznie dla każdego z rodziców, co oznacza, że ojciec nie może oddać tego uprawnienia matce.

Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego. W 2022 r. zdecydowało się na to 3,7 tys. mężczyzn, a pod koniec 2025 r. liczba ta wzrosła do 57 tys., co odpowiadało 24% osób uprawnionych. W pierwszych miesiącach 2026 r. z tego urlopu skorzystało już niemal 33 tys. ojców.

Poza urlopem rodzicielskim ojcom przysługuje także dwutygodniowy urlop ojcowski. Można go wykorzystać jednorazowo albo podzielić na dwie tygodniowe części, ale trzeba to zrobić przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Wniosek do pracodawcy należy złożyć co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem wolnego. – Niepokoi nas spadek udziału ojców w urlopach ojcowskich. W 2025 r. skorzystało z nich 58% ojców, podczas gdy rok wcześniej było to 64%, mimo że jest to urlop w 100% płatny. To kolejny sygnał, że wokół urlopów dla ojców wciąż jest sporo niejasności – zwraca uwagę Małgorzata Adamowicz.

Potrzebę lepszego informowania rodziców dostrzegają również pracodawcy. – Z jednej strony przepisy są jednoznaczne, czyli mamy dwutygodniowy urlop ojcowski do 12. miesiąca życia dziecka, z drugiej – urlop rodzicielski, w szczególności ojcowie mogą korzystać z nieprzenoszalnych dziewięciu tygodni. Natomiast jeżeli wejdziemy w szczegóły, to te regulacje mogą być bardziej skomplikowane w odbiorze, szczególnie przez samych pracowników, ale sporadycznie mamy też informację od działów zajmujących się kadrami i płacami w firmach, że również one mają pewne problemy z zastosowaniem tych przepisów – zauważa Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan.

Fundacja Share the Care zachęca także samorządy do przyłączenia się do kampanii „Tata, kiedy urlop”. Organizacja podkreśla, że lokalne władze, mając kontakt z przyszłymi i obecnymi rodzicami przez żłobki, placówki medyczne czy własne kanały komunikacji, mogą skutecznie szerzyć wiedzę o przysługujących urlopach i wspierać partnerski model rodziny.

fot. magnific.com
oprac. /kp/