Ponad połowa Polaków po urlopie nadal nie czuje się wypoczęta

Urlop powinien kojarzyć się z odzyskiwaniem energii, jednak w przypadku wielu Polaków efekt bywa odwrotny lub przynajmniej niewystarczający. Jak wynika z raportu „Spojrzenie Polaków na długowieczność. Między deklaracjami a codziennością”, przygotowanego na zlecenie Gedeon Richter Polska, 51% ankietowanych mimo wypoczynku często nadal czuje się zmęczonych, a 39% przyznaje, że nawet mając wolny czas, nie potrafi całkowicie się zrelaksować.

Z opracowania wynika, że odbudowa sił nie zależy wyłącznie od kilku dni wolnego, lecz przede wszystkim od tego, jak wygląda codzienność: czy śpimy wystarczająco długo, czy umiemy obniżać napięcie i czy regularnie podejmujemy ruch. Tymczasem coraz więcej osób odkłada dbanie o odpoczynek „na później”, licząc, że krótki wyjazd lub parę dni urlopu wystarczy, by odzyskać formę. Potwierdzają to także dane Eurostatu z 2026 r., według których Polacy pracują więcej godzin niż przeciętni mieszkańcy Unii Europejskiej. Skutkiem jest rosnące, przewlekłe wyczerpanie, które nie znika nawet w czasie wolnym i często wraca zaraz po jego zakończeniu.

Raport pokazuje również, że 39% uczestników badania uważa, iż w zwykłym rytmie dnia po prostu nie ma przestrzeni na odpoczynek, a niemal co trzeci ocenia swoje otoczenie jako niesprzyjające regeneracji. Dr Zofia Małkowicz, socjolożka i współautorka raportu, podkreśla, że kłopoty z troską o zdrowie nie muszą wynikać z braku dobrych chęci, lecz z przeciążenia obowiązkami. – Gdy ktoś wraca po całym dniu pracy, zajmuje się dziećmi, mierzy się z coraz wyższymi kosztami życia i codziennymi sprawami, dodatkowe aktywności prozdrowotne mogą być odbierane jak jeszcze jedno zadanie do odhaczenia – wyjaśnia.

Badanie ujawnia też wyraźną różnicę między tym, jak Polacy spędzają wolne chwile, a tym, co rzeczywiście wspiera odzyskiwanie energii. Najczęściej wskazywaną formą wypoczynku jest oglądanie seriali i filmów, które wybrało 44% respondentów. Z internetu i mediów społecznościowych korzysta w ten sposób 39% badanych, a 38% stawia na sen lub drzemkę. Czas z rodziną i znajomymi spędza 36% ankietowanych, natomiast 30% wybiera spacery oraz przebywanie na świeżym powietrzu.

Kiedy jednak pytano o to, co naprawdę pomaga się zregenerować, odpowiedzi były nieco inne. Najczęściej wskazywano sen (56%), następnie spokój i ciszę (54%), przyjemne zajęcia (44%), kontakt z naturą (41%) oraz spacery i lekką aktywność fizyczną (36%). Zdaniem autorów raportu pokazuje to, że choć Polacy wiedzą, jakie formy odpoczynku są najbardziej wartościowe, w praktyce często wybierają bierne zajęcia. Wnioski te są spójne z badaniami naukowymi, według których skuteczna regeneracja wymaga połączenia relaksu, odcięcia się od obowiązków, działań dających satysfakcję i kontaktu z otoczeniem.

Największy problem z odpoczynkiem deklarują młodzi dorośli w wieku 18–29 lat. Około 70% osób z tej grupy przyznaje, że mimo wolnego nadal odczuwa zmęczenie, a ponad połowa ma trudność z odprężeniem się i stale zmaga się z poczuciem braku czasu na regenerację. W starszych rocznikach ten odsetek stopniowo spada, a wśród osób po 60. roku życia podobne trudności zgłasza już tylko około jedna piąta badanych.

Istotne znaczenie ma także sytuacja finansowa. W grupie osób żyjących w bardzo skromnych warunkach 66% mówi o zmęczeniu mimo odpoczynku, podczas gdy wśród najlepiej sytuowanych taki problem dotyczy 37% badanych. Zbliżone różnice widać również przy ocenie możliwości relaksu oraz tego, czy miejsce zamieszkania sprzyja wypoczynkowi. – O regeneracji często mówi się tak, jakby była wyłącznie kwestią osobistej decyzji: wystarczy wyłączyć telefon, znaleźć chwilę dla siebie albo nauczyć się relaksować. Trudno jednak mówić o skutecznym odpoczynku, gdy na co dzień brakuje czasu, przestrzeni, bezpieczeństwa lub dostępu do miejsc, które pomagają się wyciszyć. To nie tylko sprawa umiejętności, ale także warunków życia – zaznacza dr Zofia Małkowicz.

Wnioski z raportu pokazują też wyraźną zmianę w postrzeganiu odpoczynku. Coraz częściej nie jest on traktowany jako nagroda po wykonanej pracy, lecz jako podstawowy element wpływający na zdrowie, samopoczucie i długie życie. W badaniu to właśnie odpoczynek i czas wolny wskazano jako najważniejszy priorytet, wyżej niż bezpieczeństwo finansowe i profilaktykę zdrowotną.

Autorzy podsumowują, że świadomość znaczenia regeneracji rośnie, ale jej wdrażanie w codziennym życiu wciąż pozostaje trudne. Jeśli ponad połowa Polaków mimo urlopu dalej czuje się wyczerpana, przyczyny należy szukać nie tylko w tym, jak spędzają wolny czas, ale także w jego długości oraz w warunkach życia i pracy.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/