Sprzedawcy sklepów i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy oraz nauczyciele szkół podstawowych należą do najliczniejszych grup zawodowych w Polsce – pokazuje najnowsze opracowanie Głównego Urzędu Statystycznego, zatytułowane „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”.

Analiza została przygotowana na podstawie danych eksperymentalnych obejmujących 14,1 mln osób pracujących w gospodarce narodowej oraz 1,4 mln osób świadczących pracę na umowach zlecenia i innych umowach pokrewnych. W badaniu uwzględniono 443 grupy zawodowe, a stan zatrudnienia odnosi się do 31 grudnia 2024 r.

Cztery najbardziej obszerne grupy zawodowe – sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy ciężarówek, magazynierzy oraz nauczyciele szkół podstawowych – skupiają razem 13,5% wszystkich pracujących.

W raporcie wyraźnie widać też, jak odmienna jest struktura zatrudnienia kobiet i mężczyzn. Kobiety najczęściej wykonują zawody związane z ochroną zdrowia oraz edukacją. Do profesji najbardziej zdominowanych przez kobiety należą położne, specjalistki do spraw wychowania małego dziecka i asystentki dentystyczne. Z kolei mężczyźni najczęściej pracują w zawodach wymagających wysiłku fizycznego, takich jak górnicy, murarze, operatorzy maszyn rolniczych czy dekarze. Najbardziej wyrównany udział obu płci odnotowano wśród właścicieli sklepów, piekarzy i cukierników, pracowników usług domowych oraz szefów kuchni.

Różnice dotyczą także wieku osób wykonujących poszczególne profesje. Najmłodsi pracownicy pojawiają się głównie przy przygotowywaniu posiłków typu fast food oraz wśród sportowców i dżokejów – przeciętnie mają 29 lat. Niewiele starsi są modele, modelki i stewardzi, których średni wiek wynosi 31 lat. Najwyższy przeciętny wiek występuje natomiast wśród lekarzy specjalistów i lekarzy dentystów specjalistów – odpowiednio 56 i 55 lat. W wielu zawodach średnia przekracza 50 lat. Dotyczy to m.in. pielęgniarek ze specjalizacją, sędziów, duchownych, techników analityki medycznej, ekonomistów oraz przedstawicieli władz publicznych.

W zestawieniu znalazły się również informacje o cudzoziemcach pracujących w Polsce. Największą część stanowią obywatele Ukrainy, którzy odpowiadają za 70% wszystkich pracujących obcokrajowców. Na kolejnych miejscach są Białorusini (13%), Hindusi (1,8%) i Gruzini (1,4%). Najczęściej wykonywanym przez cudzoziemców zawodem jest kierowca samochodu ciężarowego – dotyczy on 12,6% tej grupy. Dalej plasują się magazynierzy (4,5%) oraz programiści aplikacji (3,1%). Kobiety stanowią 37% wszystkich pracujących obcokrajowców i najczęściej pracują jako sprzedawczynie sklepowe (5,4% wśród kobiet), magazynierki (5,3%) oraz pomoce i sprzątaczki (4,9%).

Autorzy opracowania uwzględnili także osoby zatrudnione wyłącznie na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. W tej grupie najczęściej pojawiają się pomoce i sprzątaczki oraz robotnicy wykonujący proste prace w przemyśle. Łącznie te dwa zawody obejmują niemal 10% wszystkich osób pracujących na takiej podstawie. Również tutaj widoczne są wyraźne różnice wieku. Najstarszymi pracownikami są przedstawiciele władz publicznych i lekarze specjaliści, których średnia wieku wynosi około 65 lat. Wysoką średnią wieku notują też inżynierowie górnictwa oraz technicy analityki medycznej. Najmłodsi są sportowcy, dżokeje i demonstratorzy wyrobów, ze średnim wiekiem około 27 lat. Niska średnia wieku dotyczy także osób pracujących w gastronomii, obsłudze klienta, usługach osobistych i transporcie.

Twórcy raportu, wspólnie z ekspertami NASK, ocenili również, które zawody są najbardziej narażone na automatyzację i przejmowanie części obowiązków przez sztuczną inteligencję. Do profesji najbardziej podatnych na zastępowanie przez rozwiązania oparte na AI zaliczono operatorów wprowadzania danych, operatorów edytorów tekstów, pracowników do spraw rachunkowości i księgowości oraz specjalistów zajmujących się statystyką, ubezpieczeniami i finansami. W tych zawodach pracuje obecnie około 640 tys. osób, z czego ponad 77% stanowią kobiety, a przeciętny wiek zatrudnionych wynosi 40 lat.

fot. magnific.com
oprac. /kp/