Zwiększone znaczenie zagrożeń psychospołecznych wynika m.in. z szybkiego tempa zmian w technologiach i strukturach organizacyjnych.
28 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy, ustanowiony w 2003 roku przez Międzynarodową Organizację Pracy. Tego samego dnia obchodzimy także Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych, który jest koordynowany przez Międzynarodową Konfederację Związków Zawodowych, a jego zapoczątkowanie w Polsce miało miejsce w 1991 roku dzięki NSZZ Solidarność. W 2003 roku Sejm RP podkreślił ważność tego dnia poprzez uchwałę z dnia 9 lipca.
Celem obchodów jest uwrażliwienie na konieczność zapobiegania wypadkom oraz chorobom zawodowym, co osiąga się poprzez identyfikację zagrożeń, rozwój działań prewencyjnych oraz szerzenie wiedzy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Wydarzenia są organizowane na wielu poziomach, od międzynarodowego po lokalny, a co roku towarzyszy im inny temat przewodni, odpowiadający bieżącym wyzwaniom w miejscu pracy.
Tegoroczne hasło brzmi: „Jak się czujesz w pracy? Zdrowe otoczenie psychospołeczne jest kluczowe” i podkreśla znaczenie czynników psychospołecznych w środowisku pracy. Zagadnienie to obejmuje nie tylko interakcje między pracownikami, ale również organizację zadań, tempo pracy, poziom autonomii, jasno określone oczekiwania oraz wsparcie ze strony przełożonych. Właściwe ukształtowanie tych elementów ma bezpośredni wpływ na zdrowie, bezpieczeństwo oraz efektywność pracy zatrudnionych, podczas gdy ich zaniedbanie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym chronicznego stresu.
Jak pokazują dane przytaczane w kontekście obecnych obchodów, 35% pracowników na całym świecie pracuje ponad 48 godzin w tygodniu, a 23% miało doświadczenie przemocy lub molestowania w miejscu pracy. Szacuje się, że zagrożenia psychospołeczne przyczyniają się do ponad 840 tys. zgonów rocznie, głównie z powodu chorób układu krążenia i problemów psychicznych. Te skutki mają nie tylko znaczenie indywidualne, lecz także ekonomiczne, prowadząc do strat sięgających około 1,37% światowego PKB.
Dorota Pięta z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego zauważa, że rosnące znaczenie zagrożeń psychospołecznych związane jest z dynamicznymi zmianami technologicznymi i organizacyjnymi. – Cyfryzacja oraz sztuczna inteligencja przyspieszają procesy pracy, zaostrzają kontrolę oraz wpływają na metody oceny. Praca zdalna i hybrydowa przynosi większą elastyczność, ale często powoduje zatarcie granicy między życiem zawodowym a prywatnym, co może prowadzić do uczucia izolacji. Dodatkowo, presja na wyniki, niepewność zatrudnienia oraz napięcia związane z sytuacją geopolityczną potęgują te wyzwania. Współczesne miejsca pracy stają się przez to coraz bardziej wymagające psychicznie – mówi.
Ekspertka podkreśla, że skuteczne działania w obszarze bezpieczeństwa pracy powinny skupiać się przede wszystkim na poprawie warunków organizacyjnych. – Racjonalne planowanie zadań, jasny podział ról, autonomia pracowników, wspierający styl zarządzania oraz dobra komunikacja są fundamentalnymi elementami zdrowego środowiska pracy. Ważne jest także angażowanie pracowników w proces podejmowania decyzji oraz regularne monitorowanie funkcjonowania organizacji, na przykład poprzez anonimowe ankiety czy analizę wskaźników absencji i rotacji. Indywidualne wsparcie, takie jak szkolenia z zarządzania stresem, może być pomocne, ale nie zastąpi dobrze przemyślanych rozwiązań systemowych – tłumaczy Dorota Pięta. – Pytanie zawarte w tegorocznym haśle: „Jak się czujesz w pracy?” może być jedynie grzecznością, lecz może również stać się początkiem rozmowy o tym, co działa, a co wymaga poprawy. O tym, jak pracujemy oraz jak chcielibyśmy pracować. Zdrowe środowisko psychospołeczne nie jest bowiem luksusem, lecz koniecznością dla bezpiecznej pracy oraz fundamentem dla organizacji pragnących rozwijać się odpowiedzialnie i z troską o ludzi – podsumowuje przedstawicielka CIOP-PIB.
fot. freepik.com
oprac. /kp/
