W mikrofirmach, które zatrudniają do dziewięciu osób, pracuje 57% wszystkich seniorów aktywnych zawodowo, mających powyżej 65. roku życia.
Liczba seniorów podejmujących zatrudnienie po osiągnięciu wieku emerytalnego wzrasta. W okresie od stycznia do października 2025 roku, liczba pracowników w kategorii wiekowej powyżej 65 lat wzrosła o około 4%, co oznacza, że w październiku na rynku pracy znajdowało się już 524 tys. polskich seniorów. Zwiększenie liczby zatrudnionych w tej grupie wiekowej było znacznie wyższe w porównaniu do innych przedziałów wiekowych. Z kolei wśród najmłodszych pracowników, czyli tych w wieku 15-24 lata, zauważono spadek o 2,4% w zatrudnieniu.
Jak wskazuje Paula Kukołowicz, liderka Zespołu Analiz Procesów Społecznych w Polskim Instytucie Ekonomicznym, struktura zatrudnienia wśród osób powyżej 65. roku życia pokazuje, że przeważająca liczba z nich pracuje w małych firmach. Mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do dziewięciu osób są miejscem pracy dla ponad połowy aktywnych zawodowo seniorów, co stanowi około 57%. – Przyczyną tego trendu jest fakt, że wiele osób po osiągnięciu wieku emerytalnego prowadzi własną działalność gospodarczą lub wspiera rodziny w przedsiębiorstwach w niepełnym wymiarze godzin. Analizy wskazują na wyraźny ujemny związek pomiędzy wielkością firmy a udziałem pracowników w najstarszej grupie wiekowej. W największych firmach, które zatrudniają powyżej 1000 osób, ten wskaźnik wynosi jedynie około 6,7%. Wyraźna przewaga seniorów w kategorii przedsiębiorstw mikro oraz osób prowadzących indywidualną działalność gospodarczą prawdopodobnie wynika z większej elastyczności czasu pracy i formy zatrudnienia, które oferują mniejsze firmy w porównaniu do dużych korporacji – dodaje ekspertka.
Analiza sektorowa pokazuje, że osoby po 65. roku życia najczęściej znajdują zatrudnienie w tradycyjnych branżach, w których od dłuższego czasu istnieją braki kadrowe. Największy udział seniorów występuje w handlu, gdzie stanowią oni 14,1% pracujących w tej kategorii wiekowej. W przemyśle ich udział wynosi 12,7%, w ochronie zdrowia 11,7%, w edukacji 10,4%, a w rolnictwie 8,6%. – Wśród tych sektorów obecność seniorów w ochronie zdrowia oraz edukacji ma kluczowe znaczenie. Oba obszary są szczególnie narażone na negatywne skutki demograficzne. Analiza PIE z 2024 roku wskazuje, że w edukacji liczba pracowników ma zmniejszyć się o 29% do 2035 roku, a w ochronie zdrowia o 23% – podkreśla Paula Kukołowicz.
Jak zaznacza ekspertka z PIE, rosnąca aktywność zawodowa osób starszych jest w dużej mierze wynikiem długofalowych zmian w demografii. – Od dłuższego czasu obserwujemy spadek liczby urodzeń, co objawia się na rynku pracy między innymi tym, że nowe pokolenia wkraczające na rynek są średnio dwa razy mniejsze niż roczniki osiągające wiek emerytalny – mówi. W 2024 roku średnia liczebność rocznika osób w wieku 20–24 lata wyniesie około 353 tys., podczas gdy liczba roczników zbliżających się do wieku emerytalnego osiąga około 450 tys. – To oznacza braki na rynku pracy w wysokości 97 tys. osób, nie uwzględniając migrantów. W 2004 roku liczby te były niemal dwukrotnie wyższe dla młodszych pokoleń niż dla osób wchodzących w wiek emerytalny. Ponadto rosnąca liczba seniorów w pracy wpływa na sytuację ekonometryczną, czyli malejąca wartość pierwszej emerytury w stosunku do ostatniego wynagrodzenia oraz obowiązujące od 2022 roku ulgi podatkowe, takie jak zwolnienie ich dochodów z PIT – podsumowuje Paula Kukołowicz.
fot.
oprac. /kp/
