Polacy żyją coraz dłużej. Czy to czas na zmianę wieku emerytalnego?

Coraz wyższa długość życia w Polsce ponownie rozbudza spór o kształt przyszłego systemu emerytalnego. Jak ocenia prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, kierująca Instytutem Statystyki i Demografii Szkoły Głównej Handlowej, temat wieku przejścia na emeryturę jest politycznie bardzo wymagający, ale w dłuższej perspektywie nie da się go ominąć. Ekspertka zaznacza też, że w przyszłości emerytura nie może być jedynym filarem utrzymania.

Najnowsze statystyki Głównego Urzędu Statystycznego potwierdzają dalszy wzrost przeciętnej długości życia w Polsce. Dla mężczyzn urodzonych w 2025 r. wynosi ona 75,37 roku, a dla kobiet 82,48 roku. To więcej niż rok wcześniej odpowiednio o 0,4 roku i 0,2 roku.

Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak przypomina, że średnie dalsze trwanie życia należy do kluczowych danych branych pod uwagę przy wyliczaniu emerytur. Ostateczna wysokość świadczenia zależy także od długości pracy zawodowej, stażu oraz sumy zgromadzonego kapitału emerytalnego. Obecnie w Polsce wiek emerytalny to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. – Jeśli Polacy będą kończyć aktywność zawodową w takim samym wieku jak dziś, ich emerytury będą niższe, ponieważ zebrany kapitał trzeba będzie rozłożyć na większą liczbę miesięcy – wyjaśnia.

Zdaniem ekspertki wydłużenie kariery zawodowej może wyraźnie poprawić wysokość przyszłego świadczenia. Z danych ZUS wynika, że każdy dodatkowy rok pracy może zwiększyć emeryturę o około 8–12%. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podaje również, że przeciętny wiek osób, które pozostają aktywne zawodowo po przejściu na emeryturę, to obecnie 69 lat i 5 miesięcy wśród mężczyzn oraz 66 lat i 6 miesięcy wśród kobiet.

Szefowa Instytutu Statystyki i Demografii SGH podkreśla, że przyszłe dochody seniorów powinny opierać się na kilku źródłach, a nie wyłącznie na obowiązkowym systemie emerytalnym. Wskazuje przy tym na znaczenie dodatkowego oszczędzania, m.in. w Pracowniczych Planach Kapitałowych, Indywidualnych Kontach Emerytalnych i Indywidualnych Kontach Zabezpieczenia Emerytalnego. – W PPK uczestniczy już ponad połowa pracujących Polaków i teraz najważniejsze jest, by rzeczywiście traktować te programy jako sposób odkładania na emeryturę. Nie sięgać po te środki z powodu bieżących potrzeb, tylko tworzyć z nich dodatkowy kapitał, który wesprze naszą przyszłą emeryturę – przekonuje.

Prof. Chłoń-Domińczak uważa także, że rozmowa o wieku emerytalnym powinna być stale obecna w debacie publicznej. Zwraca uwagę, że wiele państw europejskich, w tym Dania, stopniowo podnosi ten wiek, zgodnie z kierunkiem rekomendowanym przez Komisję Europejską.

Odnosząc się do niedawnej propozycji minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, zakładającej zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz uzależnienie wieku emerytalnego kobiet od liczby posiadanych dzieci, ekspertka ocenia, że różnicowanie tego wieku według sytuacji rodzinnej mogłoby pogłębiać nierówności finansowe. – Matki częściej mają przerwy w zatrudnieniu, dlatego ich pensje nierzadko są niższe niż u rówieśniczek bez dzieci – tłumaczy. Jej zdaniem zasada powinna być jedna dla wszystkich, a Polska nadal pozostaje jedynym państwem Unii Europejskiej z odmiennym wiekiem emerytalnym kobiet i mężczyzn.

Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak podkreśla również, że potrzebne jest budowanie świadomości emerytalnej zarówno wśród pracowników, jak i pracodawców. – Ważne jest, aby nie wypychać ludzi wcześniej na emeryturę, lecz zatrzymywać ich kompetencje, bo to będzie korzystne także dla wydajności firm – zaznacza.

Według danych GUS w 2024 r. w Polsce żyło 7,39 mln emerytów, co stanowiło 19,7% wszystkich mieszkańców. W porównaniu z 2023 r. oznacza to wzrost o 1,7%. Prognozy ZUS pokazują, że liczba osób pobierających emerytury będzie nadal rosła i osiągnie około 7,9 mln w 2030 r., 8,9 mln w 2040 r. oraz 10,2 mln w 2050 r. Później ma wzrosnąć do 10,6 mln w 2060 r., a następnie stopniowo się zmniejszać do około 10 mln w 2070 roku i 9,7 mln w 2080 r.

fot. magnific.com
oprac. /kp/