Stół wielkanocny przepełniony smakołykami. Polacy wciąż marnują ogromne ilości żywności

Wielkanoc to okres, kiedy rodziny zbierają się razem przy suto zastawionych stołach. Jednak tradycja przygotowywania wielu dań prowadzi do tego, że po świętach w wielu domach gromadzą się resztki, które często lądują w koszu. Marnotrawstwo żywności to poważny problem, który doskwiera także Polakom.

Z danych przedstawionych przez Federację Polskich Banków Żywności w raporcie „Nie marnuj żywności 2025” wynika, że rocznie marnuje się około 5 milionów ton żywności na różnych etapach łańcucha dostaw. To zjawisko jest zauważalne w codziennych zwyczajach Polaków – 63% przyznaje się do wyrzucania jedzenia. To znaczny wzrost w stosunku do roku 2024, gdzie odsetek ten wzrósł o 18 punktów procentowych. Najczęściej do śmieci trafia chleb (55%), owoce (46%) oraz warzywa (44%). Główną przyczyną wyrzucania jest przekroczenie daty ważności. Równocześnie wzrasta liczba osób, które twierdzą, że w ogóle nie marnują żywności – obecnie taką opinię wyraża 34% ankietowanych. Co więcej, dwie trzecie uczestników badania zauważa, że w ostatnich 12 miesiącach zmniejszyła się ilość wyrzucanego jedzenia w ich domach.

Jednocześnie Polacy stają się coraz bardziej uważni podczas zakupów. Aż 75% konsumentów regularnie sprawdza daty ważności produktów, a 71% badanych podczas wyboru artykułów spożywczych kieruje się ich składem. Mimo to problem niewłaściwego przechowywania żywności oraz kupowania jej w zbyt dużych ilościach pozostaje aktualny, często pod wpływem promocji zachęcających do zakupu większych opakowań. Eksperci podkreślają, że edukacja to za mało, aby skutecznie zwalczać to zjawisko. Potrzebne są także rozwiązania systemowe, takie jak ułatwienie przekazywania nadwyżek jedzenia dla potrzebujących, wprowadzenie jasnych regulacji prawnych sprzyjających dzieleniu się żywnością czy lepsze monitorowanie strat.

Na całym świecie marnuje się rocznie około miliarda ton żywności, a w Europie średnio 72 kg na osobę. Każdy wyrzucony bochenek chleba czy kilogram owoców to nie tylko stracone jedzenie, ale także zmarnowany wysiłek rolników oraz zużyte zasoby – energia, woda i transport niezbędne do jego wytworzenia i dostarczenia.

W okresie Wielkanocy warto szczególnie skupić się na planowaniu zakupów oraz ilości sporządzanych potraw. Przed wyruszeniem do sklepu warto stworzyć listę niezbędnych produktów dostosowaną do faktycznej liczby gości, co pozwoli uniknąć zakupów na zapas. Ważne jest również prawidłowe przechowywanie żywności, zwłaszcza produktów łatwo psujących się, takich jak sałatki, wędliny czy ciasta z kremem. Resztki potraw można wykorzystać w następnych dniach, tworząc nowe dania, zamrażając porcje na później lub dzieląc się jedzeniem z rodziną, sąsiadami czy osobami potrzebującymi, na przykład za pomocą lodówek społecznych.

Lodówki społeczne to dostępne dla wszystkich miejsca, w których można zostawić nadmiar żywności, aby mogły z niej skorzystać osoby w potrzebie. W Raciborzu niedawno otwarto jadłodzielnię – znajduje się ona przy Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy Pl. Wolności. W powiecie wodzisławskim znajdują się trzy takie lodówki: w Wodzisławiu Śląskim przy ul. Wałowej 30 (obok wejścia do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie), w Radlinie przy Świetlicy Koliba na ul. Pocztowej oraz w Godowie przy Ośrodku Pomocy Społecznej na ul. 1 Maja 66. Lodówki społeczne funkcjonują również w Rybniku: przy "Wspólnym Stole" (ul. Zebrzydowicka 30/3), w dzielnicy Boguszowice Osiedle, ul. Lompy (parking przy Kościele św. Barbary), w Niedobczycach, ul. Barbary 22 (w budynku OPS oraz Bistro "Z Ikrą"), w dzielnicy Paruszowiec-Piaski, ul. Przemysłowa 17 (przy Klubie Mieszkańców "Przemysłowa 17"), w Niewiadomiu, ul. Mościckiego 15 (przy dawnym Domu Kultury), w Chwałowicach, ul. Kupiecka 2 (w Centrum Aktywności Lokalnej) oraz w Maroko-Nowinach, ul. Grunwaldzka 46. W Jastrzębiu-Zdroju lodówka społeczna mieści się przy Ośrodku Pomocy Społecznej przy ul. Opolskiej 9, a w Żorach – przy ul. Wodzisławskiej 1. „Radlińska Lodówka z Sercem” znajduje się przy Świetlicy Środowiskowej „Koliba” w Radlinie na ul. Pocztowej, na terenie zabytkowej Kolonii Emma.

fot.
oprac. /kp/