Nowe zasady L4 i zmiany w orzecznictwie ZUS coraz bliżej

Rządowa propozycja nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw skupiająca się m.in. na na zasadach wydawania i kontroli zwolnień lekarskich oraz reformie orzecznictwa lekarskiego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wchodzi w decydującą fazę legislacyjną po głosowaniu w Senacie. Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski podkreślił, że nowe regulacje mają za zadanie rozwiązanie problemów przewlekłości postępowań, braków kadrowych wśród lekarzy orzeczników i niejasnych przesłanek utraty prawa do zasiłku chorobowego.

Ważnym elementem reformy zwolnień lekarskich jest doprecyzowanie przesłanek utraty zasiłku chorobowego. Osoby na L4 będą mogły stracić świadczenie, jeśli podczas zwolnienia wykonują pracę zarobkową lub podejmują działania, które przedłużają ich chorobę, takie jak forsowne wyjazdy w okresie rekonwalescencji. Jednocześnie nowelizacja wprowadza elastyczną zasadę dla osób zatrudnionych na więcej niż jeden etat. Umożliwia ona korzystanie ze zwolnienia chorobowego w jednym miejscu pracy przy jednoczesnym wykonywaniu obowiązków w drugim, pod warunkiem, że charakter tej drugiej pracy jest zgodny ze stanem zdrowia pracownika.

ZUS zyska również szersze uprawnienia kontrolne. Będzie mógł żądać udostępnienia dokumentacji medycznej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny bezpośrednio od podmiotu, który wystawił zaświadczenie lekarskie. Kontrola ma na celu ustalenie, czy ubezpieczony nie podejmuje działań wykluczających go z prawa do czasowego zwolnienia, a w przypadku zasiłku opiekuńczego – czy inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym nie mogą zapewnić opieki.

W ramach reformy orzecznictwa ZUS ma wprowadzić jednolite zasady i tryb wydawania orzeczeń uprawniających m.in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, dodatku pielęgnacyjnego czy renty socjalnej. Aby zaradzić problemowi braków kadrowych, regulacja zakłada wzrost wynagrodzeń lekarzy orzeczników o ok. 25%, co ma być osiągnięte poprzez ustalenie ich pensji zasadniczej na podobnych zasadach jak najniższe wynagrodzenia w podmiotach leczniczych. Ponadto lekarze orzecznicy będą mogli wybierać między umową o pracę a umową cywilnoprawną, choć kadra kierownicza (Naczelny Lekarz ZUS i jego zastępcy) będzie zatrudniana wyłącznie na podstawie umów o pracę.

Nowością jest również to, że na stanowisko lekarza orzecznika co do zasady będą przyjmowani lekarze bez tytułu specjalisty. Dodatkowo projekt przewiduje, że fizjoterapeuci, pielęgniarki i pielęgniarze będą mogli wydawać orzeczenia w określonych rodzajach spraw związanych z ich kompetencjami. Struktura orzecznictwa ulegnie konsolidacji w centrach orzeczniczych tworzonych w oddziałach ZUS.

Mimo poparcia reformy (60 senatorów za, 30 wstrzymujących się) Senat zgłosił poprawki, z których najistotniejsza dotyczy jednoosobowego orzekania. Choć ustawa przewiduje, że zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji orzeczenia będą wydawane jednoosobowo, Senat zaproponował, aby w sprawach szczególnie skomplikowanych Główny Lekarz Orzecznik lub jego zastępca mógł skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez zespół trzech lekarzy orzeczników.

Poprawki te wraz z czterema o charakterze legislacyjno-redakcyjnym zostaną teraz rozpatrzone przez Sejm. Ustawa – poza pewnymi wyjątkami – ma wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia jej ogłoszenia.

fot. freepik.com
oprac. /kp/