Do roku 2060 przewiduje się wzrost liczby mieszkańców w metropoliach z populacją przekraczającą 500 tys. osób oraz proporcjonalny wzrost wynagrodzeń przypadających na tych mieszkańców.
W nadchodzących kilkunastu latach niemal wszystkie polskie władze lokalne będą musiały stawić czoła poważnym konsekwencjom zmian w strukturze demograficznej. Jak wynika z prognoz opracowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego, do 2060 roku liczba osób zatrudnionych spadnie w 95,4% gmin, a w ostatecznym rozrachunku na terenie całego kraju redukcja ta może wynieść około 30%. Autorzy analizy zauważają, że wpłynie to bezpośrednio na finanse samorządów, których dochody są w dużej mierze uzależnione od aktywności zawodowej obywateli oraz poziomu ich wynagrodzenia.
Prognozy przedstawione przez Główny Urząd Statystyczny wskazują, że populacja Polski zmniejszy się do 30,9 miliona osób do roku 2060. Równocześnie nastąpi znaczny wzrost liczby seniorów – osoby w przedziale wiekowym 60-65 lat oraz starsze będą stanowiły 35,5% społeczeństwa, porównując to z dotychczasowymi 23,8%. Dla zobrazowania – na koniec pierwszego kwartału 2026 roku liczba ludności w Polsce osiągnie 37,28 miliona.
BGK podkreśla, że zmiany demograficzne szczególnie dotkną najmniejsze gminy. Przewiduje się, że do 2060 roku proporcja gmin z liczbą mieszkańców poniżej 5 tys. zwiększy się z 29,2% do 46,7%. Możliwe też, że pojawią się jednostki samorządowe, w których mieszka mniej niż tysiąc osób.
Dokument wskazuje na to, że część wydatków bieżących samorządów ma charakter trwały i ich szybkie dostosowanie do malejącej liczby obywateli jest trudne. Takie sztywne wydatki stanowią średnio 23,8% całkowitych kosztów operacyjnych. Najbardziej rosnące obciążenia odczują najmniejsze gminy, gdzie wydatki stałe na jednego mieszkańca mogą wzrosnąć średnio o 88,1% do 2060 roku.
Jednocześnie przewidywana redukcja liczby pracujących negatywnie wpłynie na dochody z podatku PIT – według szacunków BGK, pogorszenie sytuacji finansowej z tego tytułu może dotknąć 95,6% gmin. Najcięższa sytuacja prognozowana jest dla około jednej czwartej gmin, które już teraz borykają się z dużymi stałymi wydatkami i jednocześnie mogą doświadczyć znacznego spadku dochodów podatkowych.
Raport zwraca także uwagę na rosnącą koncentrację ludności wokół największych miast. Do roku 2060 procent mieszkańców żyjących w metropoliach powyżej 500 tys. osób ma wzrosnąć o 1,5 punktu procentowego, a udział wynagrodzeń przypadających na tych ludzi wzrośnie o 2 punkty procentowe. Ponadto, gminy okalające duże miasta mają się rozwijać. Prognozy wskazują na wzrost liczby mieszkańców w promieniu do 15 km od Warszawy o ponad 10%, podczas gdy sama stolica odnotuje znacznie mniejszy przyrost ludności (osiągając zaledwie 0,7%).
fot.
oprac. /kp/
