Uczniowie szkół technicznych i zawodowych szybciej przystępują do pracy oraz szybciej czerpią korzyści finansowe związane z zatrudnieniem.
W polskim systemie edukacyjnym na poziomie ponadpodstawowym zachodzą istotne zmiany, które wskazują na rosnące znaczenie kształcenia zawodowego. Choć ogólnokształcące licea wciąż są najczęściej wybieraną opcją nauki, obserwuje się także wzrost liczby osób kończących szkoły branżowe, a technika utrzymują swoją solidną pozycję jako metoda kształcenia łącząca praktyczne przygotowanie zawodowe z możliwościami dalszej edukacji.
W roku 2025, ogólnokształcące licea ukończyło 161,2 tys. uczniów, co stanowiło 35,5% wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych w Polsce. W porównaniu do roku 2020, liczba uczniów kończących licea wzrosła o niemal 15 tys., jednak ich udział w całkowitej liczbie absolwentów spadł o 2,3 punkty procentowe. Równocześnie rośnie liczba ogólnokształcących liceów. W 2015 roku funkcjonowały 2163 licea ogólnokształcące, a do roku 2024 ich liczba wzrosła do 2351. Ten wzrost jest głównie wynikiem działalności instytucji nie będących w gestii samorządów.
Warto również zauważyć, że licea ogólnokształcące pozostają jednym z najbardziej zróżnicowanych pod względem płci typów szkół. Wśród absolwentów z 2023 roku kobiety stanowiły 64%, podczas gdy w ogólnej grupie absolwentów szkół ponadpodstawowych ich udział wynosił 55%. Wyższy odsetek kobiet występuje jedynie w szkołach policealnych. W technikach oraz szkołach branżowych dominują zaś mężczyźni, stanowiący odpowiednio 60% i 67% absolwentów.
Większość uczniów kończących licea decyduje się na kontynuację nauki na uczelniach wyższych. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły 76% absolwentów LO z 2023 roku rozpoczęło studia, a w kolejnym roku ich liczba wzrosła do 83%. Najpopularniejsze kierunki to nauki społeczne (43%), medyczne i o zdrowiu (19%) oraz inżynieryjno-techniczne (18%). Wybory edukacyjne wykazują wyraźne różnice genderowe - kobiety częściej decydują się na kierunki społeczne, medyczne oraz humanistyczne, zaś mężczyźni preferują kierunki techniczne oraz inżynieryjne.
Analiza dalszych losów absolwentów pokazuje znaczące różnice między poszczególnymi ścieżkami edukacyjnymi. W przypadku liceów, największa część uczniów kontynuuje naukę, a ich aktywność zawodowa ma często charakter dodatkowy. W marcu 2025 roku 88% absolwentów liceów z rocznika 2023 nadal się kształciło, z czego 10% łączyło naukę z pracą, a jedynie 6% podejmowało jedynie zatrudnienie. – Absolwenci techników oraz szkół branżowych I stopnia szybciej wkraczają na rynek pracy, a ich przewaga dochodowa staje się widoczna wcześniej – zwłaszcza dotyczy to absolwentów techników, które zapewniają jednoczesne kształcenie zawodowe oraz możliwość dalszej edukacji. W przypadku liceum głównie otwiera się drogę do studiów, ale nie gwarantuje to jeszcze przewagi płacowej nad absolwentami ścieżek zawodowych. Technikum oferuje szybsze wejście do pracy, przy zachowaniu elastyczności, a szkoły branżowe coraz częściej stają się realistyczną opcją dla osób pragnących szybko zaistnieć na rynku pracy – podkreśla Cezary Przybył, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
Szkoły branżowe I stopnia zdobywają również coraz większe uznanie. W roku 2020 absolwenci tych szkół stanowili 10% wszystkich uczniów szkół ponadpodstawowych, natomiast w roku 2024 ich odsetek wzrósł do 15,1%. W liczbach bezwzględnych oznacza to wzrost z 38,9 tys. do 68,6 tys. absolwentów, co stanowi ponad 76%. Równocześnie, wraz z rosnącym zainteresowaniem tym rodzajem nauki, zwiększa się również liczba szkół branżowych I stopnia. Według danych GUS, w latach 2017-2024 ich liczba wzrosła z 1167 do 1299.
Technika również odgrywają kluczową rolę w systemie edukacyjnym. W 2025 roku, 111,1 tys. absolwentów ukończyło technika, co stanowiło niemal 25% wszystkich studentów szkół ponadpodstawowych w kraju. Choć ich udział lekko zmalał w porównaniu do 2020 roku (co jest związane ze wzrostem liczby absolwentów szkół branżowych I stopnia), wciąż są one atrakcyjną formą kształcenia, gdyż pozwalają na jednoczesne zdobycie zawodu oraz przygotowanie do matury i studiów wyższych. Liczba techników pozostaje przy tym względnie stabilna. W 2017 roku działało 1856 techników dla młodzieży, a w roku 2024 ich liczba wyniosła 1812.
fot.
oprac. /kp/
