Wiedza ekonomiczna Polaków rośnie, lecz w ograniczonym zakresie

Ostatnie lata uwydatniły znaczenie zagadnień ekonomicznych w życiu obywateli Polski. Choć podstawowe zasady dotyczące oszczędzania przestały być dla wielu problematyczne, to nadal występują znaczne braki w obszarze makroekonomii oraz bardziej skomplikowanych form inwestycji. Z najnowszej analizy „Wiedza ekonomiczna Polaków 2026” opracowanej przez Warszawski Instytut Bankowości i Fundację GPW wynika, że ponad połowa badanych nie podejmuje aktywnie działań, aby zwiększać swoje kompetencje finansowe. Równocześnie rośnie liczba osób, które czują się finansowo zabezpieczone.

W badaniu stwierdzono, że 41% uczestników czuje się stabilnie w sferze finansowej, co oznacza wzrost o 19 punktów procentowych w porównaniu z rokiem ubiegłym. To poczucie często łączy się z posiadaniem stabilnej sytuacji zawodowej (49%) oraz oszczędności na czarną godzinę (41%). Dla niektórych respondentów kluczowe znaczenie ma również wysokość dochodów (33%). Rzadziej wymieniane są czynniki zewnętrzne, takie jak inflacja (20%), stan gospodarki (18%) oraz sytuacja polityczna i społeczna kraju (17%), które w minionym roku były postrzegane jako istotniejsze.

W ramach badania oceniono także wiedzę ekonomiczną uczestników. Najlepsze wyniki uzyskano w obszarach dotyczących podatków oraz finansów publicznych, systemu emerytalnego i podstawowych produktów oszczędnościowych, jak lokaty i konta oszczędnościowe. Autorzy wskazują, że wyniki te sugerują rosnącą świadomość dotyczącą bezpiecznego zarządzania finansami. Zdecydowanie gorzej wypadły wyniki dotyczące bardziej skomplikowanych instrumentów finansowych, takich jak fundusze inwestycyjne, papiery wartościowe czy ETF-y.

Respondenci najczęściej pozyskują wiedzę o ekonomii z porady ekspertów finansowych (47%), ale również istotną rolę odgrywają rodzina i przyjaciele (38%) oraz osobiste doświadczenia (37%). Mimo dostępności wielu źródeł informacji 52% badanych nie podejmuje aktywnych kroków w kierunku edukacji, opierając się głównie na przypadkowych informacjach. Najmniej chętnie zdobywaną wiedzą są tematy dotyczące kredytów, inwestycji, finansów publicznych i prowadzenia własnej działalności.

Badanie ukazało też istotne braki w zrozumieniu kryptowalut. Dla 32% uczestników jest to obszar skomplikowany i ryzykowny, wymagający dodatkowego wyjaśnienia. 27% badanych twierdzi, że zna zasady ich działania, ale rzeczywiste inwestycje w te aktywa są wciąż mało popularne i najczęściej dotyczą młodszych mężczyzn w wieku 25-34 lata.

Zainteresowanie bardziej złożonymi instrumentami finansowymi pozostaje na niskim poziomie, co według autorów dowodzi, że Polacy wciąż wolą tradycyjne, bezpieczne metody oszczędzania. Wyższy poziom znajomości takich narzędzi odnotowuje się głównie wśród młodszych ludzi i mężczyzn.

Respondenci uznają umiejętności finansowe za kluczowe w codziennym życiu, aczkolwiek większą wagę przywiązują do takich umiejętności jak logiczne myślenie (31%), osobisty rozwój (28%) czy umiejętność współpracy i komunikacji (26%). Wskazują również, że rozwijanie wiedzy ekonomicznej przyczynia się przede wszystkim do większego poczucia bezpieczeństwa finansowego, poprawy jakości życia oraz lepszego zarządzania domowym budżetem (ponad 20%). Wśród wymienianych korzyści wskazuje się także lepszą ochronę przed oszustwami (18%), natomiast rzadziej dostrzega się wpływ tej wiedzy na aspekty zdrowotne czy społeczne.

fot.
oprac. /kp/