Nowe technologie mają wzmocnić polski system elektroenergetyczny

Cyfryzacja branży energetycznej powinna stać się kluczowym kierunkiem technologicznego rozwoju w Polsce – podkreślają przedstawiciele Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji. Uważają oni, iż postępy w nowoczesnych technologiach w sektorze energetycznym mogą w przyszłości wpłynąć na wzmocnienie krajowych kompetencji oraz zwiększenie niezależności w zarządzaniu systemem energetycznym. Zwracają jednak uwagę, że szczególnie ważne jest zapewnienie bezpieczeństwa cyfrowego infrastruktury energetycznej, która coraz częściej jest narażona na cyberzagrożenia.

Wiceprezes izby, Jarosław Tworóg, podkreśla, że cyfrowa transformacja w tym sektorze ma bezpośredni wpływ na koszty produkcji energii, jej dostępność oraz możliwości integracji różnych źródeł, w tym odnawialnych i tradycyjnych. – Nie możemy twierdzić, że mamy kontrolę nad swoją energetyką, jeśli nie walczymy o technologiczną suwerenność w tej dziedzinie. Cyfryzacja powinna stać się kluczowym elementem naszej innowacyjnej działalności. Jeśli zostanie odpowiednio wdrożona, może zapewnić nam przewagę i niezależność technologiczną – zaznacza.

Zdigitalizowanie systemów elektroenergetycznych jest także jednym z celów wyznaczonych przez Komisję Europejską. Prognozy sugerują, że zapotrzebowanie na energię elektryczną w Unii Europejskiej może wzrosnąć o około 60% do 2030 roku. Wzrost udziału OZE wymusi na sieciach elektroenergetycznych dostosowanie się do nowego, bardziej rozproszonego i elastycznego modelu operacyjnego. W tym kontekście ogromne znaczenie mają technologie cyfrowe, takie jak Internet Rzeczy, inteligentne liczniki, łączność 5G i 6G oraz cyfrowe modele bliźniaków systemu elektroenergetycznego.

Jarosław Tworóg wskazuje, że Polska już w wielu obszarach posiada odpowiednie umiejętności technologiczne. – Posiadamy praktycznie komplet urządzeń na poziomie podstawowym, gdzie tych urządzeń jest najwięcej. Nasze osiągnięcia są również zadowalające na poziomie średnim, natomiast jesteśmy mniej konkurencyjni na poziomie zaawansowanym, co odnosi się do tzw. dużych systemów centralnych – tłumaczy. Istotną rolę w rozwoju krajowych rozwiązań mogą odegrać zamówienia publiczne. Odpowiednio skonstruowane przepisy oraz normy techniczne mogą wspierać pozycję europejskich firm oraz zwiększyć udział krajowych technologii w projektach infrastrukturalnych. W tym duchu mówimy o zjawisku local content, czyli preferowaniu rozwiązań projektowanych i produkowanych w Polsce lub Europie.

Znaczenie cyfrowych innowacji w energetyce podkreślają również przedstawiciele Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Wiceprezes firmy Agnieszka Okońska zaznacza, że w związku z rosnącą digitalizacją systemów zarządzania siecią, znaczenie cyberbezpieczeństwa również wzrasta. – W miarę jak mamy coraz więcej cyfrowych technologii w zarządzaniu siecią oraz w codziennym zapewnianiu bezpieczeństwa, cyberbezpieczeństwo staje się kluczowym zagadnieniem. W przypadku naszego sektora jest to jeszcze istotniejsze, gdyż ewentualny atak hakerski mógłby spowodować katastrofalne skutki dla całego systemu elektroenergetycznego, co powszechnie określane jest mianem blackout – wyjaśnia.

Przykładem zagrożeń dla infrastruktury energetycznej był incydent z końca 2025 roku, kiedy to przeprowadzono złożony cyberatak na sektor OZE w Polsce. Atak objął 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, co doprowadziło do zaburzenia komunikacji pomiędzy instalacjami a operatorami sieci dystrybucyjnych. Choć zdarzenie nie miało wpływu na bieżącą produkcję energii, badania przeprowadzone przez CERT Polska wykazały, że użyte oprogramowanie miało destrukcyjny charakter, z zamiarem trwałego uszkodzenia danych oraz zakłócenia pracy urządzeń przemysłowych.

W odpowiedzi na narastające zagrożenia operator systemu przesyłowego zapowiada dalsze wzmacnianie zabezpieczeń infrastruktury energetycznej. – Staramy się wspierać krajowych przedsiębiorców i wykonawców. Obecnie około 50% zamówień na usługi, materiały i inwestycje trafia do polskich firm. Można jednak zrobić więcej. Chcielibyśmy rozwijać ten rynek i zdecydowanie popieramy inicjatywy na rzecz rozwoju local content w Polsce. To jest również jeden z elementów naszego pakietu antyblackoutowego, który jako PSE zaprezentowaliśmy w kwietniu poprzedniego roku i nad którym nieustannie pracujemy – zaznacza Agnieszka Okońska.

Wzmocnienie bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej ma również być wspierane z funduszy publicznych. W ramach Krajowego Planu Odbudowy powołano Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności o wartości 22 miliardów złotych. Część tej kwoty, wynosząca około 2,46 miliarda złotych, zostanie przeznaczona na poprawę bezpieczeństwa i niezawodności cyfrowej infrastruktury, w tym systemów energetycznych. O dotacje będą mogły ubiegać się zarówno samorządy, jak i firmy technologiczne wprowadzające innowacyjne rozwiązania.

Dodatkowo operator systemu przesyłowego opracował strategię rozwoju do 2040 roku, która przewiduje stworzenie wielowarstwowego systemu zabezpieczeń chroniących krajową sieć energetyczną. Plany obejmują również powołanie specjalnej wewnętrznej służby, która będzie odpowiedzialna za szybką reakcję na incydenty związane z infrastrukturą krytyczną oraz podejmowanie działań zwiększających odporność Krajowego Systemu Elektroenergetycznego na zakłócenia i awarie.

fot. freepik.com
oprac. /kp/