Rząd planuje zwiększenie roli województw w zakresie kształcenia

Sejm postanowił kontynuować prace nad rządowym projektem ustawy, który ma na celu regulację statusu Wojewódzkich Zespołów Koordynacji do spraw polityki umiejętności. Nowe przepisy mają na stałe wprowadzić do polskiego systemu rozwiązania, które do tej pory działały jako pilotaż w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Wzmocnienia Odporności. Głównym zamysłem tego projektu jest uporządkowanie zasad współpracy między samorządami województw a instytucjami rynku pracy oraz edukacji, a także zwiększenie wpływu regionów na kształt programów kształcenia, tak aby bardziej odpowiadały one lokalnym potrzebom na rynku pracy.

Nowa ustawa precyzuje prawa oraz obowiązki wojewódzkich samorządów w zakresie koordynacji polityki umiejętności, a ponadto nadaje trwale Wojewódzkim Zespołom Koordynacji status prawny. Instytucje te będą pełnić funkcję doradczą i opiniodawczą dla zarządów województw oraz przejmą od wojewódzkich rad rynku pracy kompetencje związane z oceniających zasadność kształcenia w określonych branżach. Opinia WZK stanie się niezbędnym załącznikiem do wniosków o otwieranie nowych kierunków kształcenia, prowadzenie projektów pilotażowych oraz rejestrację szkół i placówek. Projekt realizuje kamień milowy „Kadry dla nowoczesnej gospodarki: poprawa dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy”, który ma być wdrożony do kwietnia 2026 roku zgodnie z harmonogramem.

Środki przeznaczone na działalność i wsparcie WZK w drugiej połowie 2026 roku zostały zagwarantowane w budżecie państwa jako rezerwa celowa. Po tym roku finansowanie zapewnione będzie w formie corocznej dotacji celowej dla samorządów województw, również z rezerwy budżetu państwa. Łączna wartość dotacji wyniesie 12,8 miliona złotych rocznie, przy czym w bieżącym roku zostanie przekazana połowa tej kwoty. Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie 1 lipca 2026 roku, natomiast niektóre przepisy zaczną obowiązywać od 1 kwietnia 2026 roku.

Pierwsze czytanie ustawy miało miejsce podczas wspólnego posiedzenia sejmowych komisji edukacji i nauki oraz samorządu terytorialnego i polityki regionalnej. Komisje przyjęły projekt jednomyślnie, rekomendując jego uchwalenie z poprawkami redakcyjno-legislacyjnymi. W trakcie debaty plenarnej poseł sprawozdawca Wiesław Różyński zauważył, że prace legislacyjne trwają od lipca 2025 roku i wkrótce wejdą w kluczową fazę. Podkreślił, że uchwała ustawy do końca pierwszego kwartału 2026 roku jest warunkiem koniecznym dla zapewnienia wypłaty kolejnych transz z KPO oraz utrzymania sprawnego funkcjonowania systemu koordynacji polityki umiejętności w regionach.

Większość frakcji parlamentarnej wyraziła poparcie dla dalszych prac nad projektem. Przedstawicielka partii rządzącej Marzena Machałek zaznaczyła, że jej klub wspiera tę ustawę. – Jej założenia i cele są w dużej mierze wynikiem pracy poprzedniego rządu, ponieważ lepsze dostosowanie umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy jest dla nas kluczowe – podkreśliła. Wskazała jednak na wątpliwości co do procedowania projektu, sugerując, że prace mogły być przeprowadzone wcześniej. Iwona Krawczyk z Koalicji Obywatelskiej oceniła, że nadanie WZK stałego statusu prawnego odpowiada na rosnące wyzwania związane z rynkiem pracy i kompetencjami regionalnymi, wzmacniając jednocześnie dialog społeczny z udziałem partnerów gospodarczych. Wiesław Różyński z PSL-Trzeciej Drogi zwrócił uwagę na znaczenie lepszego dostosowania ofert edukacyjnych, w tym szkoleń zawodowych i wyższych do rzeczywistych potrzeb regionalnych rynków pracy, w obliczu szybkich zmian technologicznych. Dorota Olko z Lewicy zauważyła, że projekt formalizuje zasady funkcjonowania instytucji, które już istnieją i przynoszą rezultaty. Żaneta Cwalina-Śliwowska z Centrum podkreśliła, że ustawa porządkuje dotychczasowy, rozproszony system oraz ma istotne znaczenie dla rzetelnego rozliczenia środków z KPO. Klub Polski 2050 również zadeklarował wsparcie, argumentując, że osiągnięcie kamieni milowych jest warunkiem koniecznym do uzyskania funduszy z planu odbudowy.

Przeciwko projektowi zasugerował klub Konfederacji. – Ten projekt, zamiast realnie poprawić dostosowanie edukacji do rynku pracy, grozi pojawieniem się nadmiernej biurokracji, politycznego nacisku na kształcenie zawodowe, opóźnieniom w podejmowaniu decyzji, fuzjonowaniem struktur oraz brakiem odpowiedzialności za efektywność – skomentował poseł Ryszard Wilk. Dodał, że to „kolejny przypadek, w którym polskie państwo traci na prostocie, efektywności i zdrowym rozsądku w dążeniu do zaspokojenia wymogów KPO, aby móc uzyskać zastrzyk finansowy”.

Ustawa ma na celu trwałe wprowadzenie do systemu prawnego WZK, które już funkcjonują w formie pilotażowej oraz zapewnienie im stabilnego finansowania przez najbliższe dziesięć lat, do roku 2035. Następnie przewidziana jest ocena ich działania oraz ewentualna nowelizacja przepisów.

fot. freepik.com.
oprac. /kp/