Lista chorób zawodowych poszerzona o nowotwory związane z azbestem

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt rozporządzenia, które rozszerza wykaz chorób zawodowych. Nowelizacja uwzględnia nowe schorzenia wywołane długotrwałym narażeniem na azbest, w tym raka jajnika i raka żołądkowo-jelitowego. To odpowiedź na konieczność wdrożenia unijnej dyrektywy 2023/2668 oraz rosnącą świadomość skutków pracy w szkodliwych warunkach.

Projektowane zmiany pozwolą na objęcie pomocą także osób, u których choroba ujawniła się wiele lat po zakończeniu pracy – często w nieistniejących już zakładach. Państwowy system ubezpieczeń społecznych zapewni im prawo do świadczeń i odszkodowań, które będą finansowane z budżetu państwa. Wsparcie będzie również przysługiwać rodzinom zmarłych pracowników.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami osobom z rozpoznaną chorobą zawodową przysługują m.in. zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, jednorazowe odszkodowanie, renta z tytułu niezdolności do pracy czy renta rodzinna. Świadczenia te będą wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że azbest to silnie rakotwórczy czynnik, który nadal stwarza zagrożenie m.in. w budownictwie, górnictwie, przemyśle wydobywczym, gospodarce odpadami i pożarnictwie. Zwrócono również uwagę na problem narażenia pośredniego – tzw. ekspozycji wtórnej – której często doświadczają kobiety mające kontakt z osobami pracującymi z azbestem.

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że konieczne jest uwzględnienie różnic płci w analizie skutków zdrowotnych ekspozycji na azbest. Wprowadzenie raka jajnika na listę chorób zawodowych ma uwzględniać tę specyfikę i zapewnić skuteczniejszą diagnozę i prewencję.

Dane Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi pokazują, że w ciągu dwóch dekad przebadano ponad 8 tys. byłych pracowników 28 zakładów, wykonując więcej niż 34 tys. badań lekarskich. U ponad 2,4 tys. osób stwierdzono choroby zawodowe, z czego 143 przypadki to choroby nowotworowe – głównie rak płuc i międzybłoniak opłucnej, najczęstsze nowotwory związane z ekspozycją na azbest.

Nie wiadomo jeszcze, ilu byłych pracowników może skorzystać z nowych przepisów. W ocenie skutków regulacji zaznaczono, że brak jest danych dotyczących przypadków raka jajnika czy raka żołądkowo-jelitowego powiązanych z pracą w warunkach kontaktu z azbestem. Te schorzenia nie były dotąd ujęte w systemie orzecznictwa chorób zawodowych.

Wydatki na wypłatę świadczeń mają być pokrywane w ramach już zaplanowanych budżetów na kolejne lata – bez konieczności szukania dodatkowych źródeł finansowania.

fot. arch. red.
oprac. /kp/