Nowe wymagania Euro 7 wprowadzają system monitorowania emisji, który będzie kontrolował stan układów odpowiedzialnych za ograniczanie zanieczyszczeń.
Od 29 listopada na unijny rynek wejdzie nowy etap kontroli emisji w samochodach osobowych i lekkich dostawczych. Najbardziej odczuwalną zmianą w Euro 7 nie będzie sama norma emisji, lecz mechanizm, który po wykryciu określonej usterki może doprowadzić do ograniczenia eksploatacji pojazdu. Po przekroczeniu 2400 km bez usunięcia problemu system OBM uruchomi procedurę wymuszającą naprawę, a producent wybierze jedną z czterech blokad: limit uruchomień silnika, limit dalszej jazdy, zakaz ponownego rozruchu po tankowaniu albo zablokowanie wlewu paliwa.
Elektronika będzie liczyć kilometry i pilnować emisji
Nowe samochody spalinowe objęte wymaganiami Euro 7 zostaną wyposażone w system OBM, który ma kontrolować m.in. emisję tlenków azotu i cząstek stałych. Będzie korzystał zarówno z czujników, jak i z obliczeń sterowników. Jeśli wykryje usterkę lub ingerencję utrudniającą prawidłowy nadzór nad emisją, nada problemowi status „Error”.
Wtedy na desce rozdzielczej pojawi się ostrzeżenie, a system zacznie naliczać przebieg przejechany z nierozwiązaną usterką. Producent może opóźnić pierwszy komunikat do 400 km na liczniku ostrzeżeń. Po 1400 km ostrzeżenie ma świecić stale.
Cztery warianty blokady po 2400 km
Jeżeli błąd nadal występuje po 2400 km, przy rozpoczęciu kolejnej podróży aktywuje się mechanizm wymuszający naprawę. Unijne przepisy przewidują dla producenta cztery rozwiązania. W jednym z nich kierowca będzie mógł uruchomić silnik jeszcze maksymalnie 20 razy, przy czym rozruchy start-stop i ponowne uruchomienia po przypadkowym zgaśnięciu nie będą liczone. W innym samochód przejedzie jeszcze dystans nieprzekraczający średniego zasięgu na jednym pełnym zbiorniku paliwa, po czym następny rozruch zostanie zablokowany.
Trzeci wariant polega na tym, że po tankowaniu silnik nie uruchomi się ponownie. Czwarty przewiduje zablokowanie wlewu paliwa, czyli uniemożliwienie zatankowania pojazdu.
Przepisy zachowują jednak możliwość dokończenia już rozpoczętej podróży. Ograniczenie ma dotyczyć kolejnych uruchomień albo tankowania, a pracujący silnik nie zostanie wyłączony w trakcie jazdy. Jeśli problem ustąpi, system może przerwać odliczanie i po spełnieniu warunków zdjąć blokadę. Cała procedura ma działać automatycznie, bez decyzji policjanta, diagnosty czy urzędnika.
Po naprawie auto będzie sprawdzane jeszcze raz
Najostrzejsze reguły dotyczą sytuacji, gdy naprawa okaże się nieskuteczna. Jeżeli mechanizm wymuszający naprawę już zablokował rozruch, po usunięciu usterki samochód będzie można odblokować przy użyciu odpowiedniego urządzenia diagnostycznego. Potem elektronika sprawdzi skuteczność naprawy w czasie jazdy. Taka weryfikacja może objąć do 400 km rozłożonych na kilka przejazdów, ale przepisy dopuszczają też jedną dłuższą trasę.
Gdy w tym okresie system ponownie wykryje problem ze statusem „Error”, licznik ostrzeżeń wróci do 2401 km. Przy następnym wyjeździe mechanizm uruchomi się ponownie, a liczba kolejnych startów silnika spadnie do maksymalnie trzech. To rozwiązanie przypomina ograniczenia znane już właścicielom diesli z AdBlue, choć Euro 7 obejmuje monitoring emisji w szerszym zakresie i szczegółowo opisuje zasady elektronicznego wymuszania napraw.
Koszty naprawy i dostęp do diagnostyki
Jeżeli przyczyną problemu będzie wadliwy czujnik albo sterownik, właściciel może korzystać z ochrony wynikającej z ustawy o prawach konsumenta. Sprzedawca odpowiada co do zasady za brak zgodności pojazdu z umową, który istniał przy wydaniu auta i ujawnił się w ciągu dwóch lat. Dodatkową osłonę może dawać gwarancja producenta. Po upływie tych terminów koszty naprawy zwykle spadną na właściciela.
Rozporządzenie (UE) 2018/858 nakłada na producentów obowiązek udostępniania informacji technicznych, narzędzi i oprogramowania potrzebnych do serwisowania pojazdów, choć mogą oni pobierać za to „rozsądne i proporcjonalne opłaty”. Euro 7 przewiduje też dodatkowe gwarancje dostępu do informacji o częściach zamiennych. W praktyce wiele zależy od tego, czy warsztaty będą miały odpowiednie wyposażenie, oprogramowanie i przeszkolenie. To oznacza kolejne inwestycje, zwłaszcza dla mniejszych serwisów.
Komisja Europejska w 2022 r. szacowała dodatkowy koszt samochodu osobowego na 90-150 euro. ACEA w 2023 r. wskazywała znacznie wyższy poziom, mówiąc o możliwym wzroście ceny auta o ok. 2000 euro.
Terminy wdrożenia i rynek wtórny
Od 29 listopada nowe wymagania będą stosowane przy homologacji nowych typów samochodów osobowych i lekkich dostawczych. Rok później, 29 listopada 2027 r., obejmą co do zasady wszystkie nowe pojazdy tych kategorii trafiające na unijny rynek, także benzynowe. Wyjątki dotyczą m.in. producentów małoseryjnych, dla których przewidziano termin 1 lipca 2030 r., oraz wybranych pojazdów służb ratowniczych, sił zbrojnych, obrony cywilnej, straży pożarnej i służb odpowiedzialnych za porządek publiczny.
Stare homologacje pozostaną ważne dla samochodów Euro 4, Euro 5 i Euro 6, więc ich właściciele nie będą musieli doposażać aut w system OBM. Zmiany z czasem przejdą jednak na rynek wtórny: używane samochody Euro 7 będą sprzedawane już z fabrycznymi systemami monitorowania emisji i mechanizmami wymuszania napraw. Przy zakupie takiego auta historia awarii układu emisji może być równie istotna jak przebieg czy stan silnika.
Pytania o zgodność z prawem i odpowiedzialność
Polskie przepisy już dziś wymagają utrzymywania pojazdu w stanie zgodnym z przepisami, w tym z normami emisji. Prawo o ruchu drogowym pozwala także zatrzymać dowód rejestracyjny, gdy pojazd narusza wymagania ochrony środowiska. Jednocześnie Konstytucja RP chroni własność, choć dopuszcza jej ograniczenia przewidziane prawem.
Automatyczne blokady w Euro 7 rodzą więc pytania o proporcjonalność takich rozwiązań, niezawodność diagnostyki oraz odpowiedzialność za ewentualne błędy elektroniki. W praktyce szczególnie ważne będzie to, czy systemy pokładowe będą działać precyzyjnie i czy serwisy poradzą sobie z procedurą odblokowania pojazdu po naprawie.
Czytaj także: Co trzeci nowy samochód w Europie jest elektryczny. Polska z wynikiem 6,2%










.png)

















