Nowe regulacje mają największy wpływ na kierowców z poza Katowic oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Od poniedziałku, 29 czerwca, w Katowicach wprowadzono Strefę Czystego Transportu, która obejmuje ścisłe centrum miasta. Nowe regulacje wprowadzają ograniczenia dla części starszych pojazdów, lecz dotyczą one tylko niektórych użytkowników. Mieszkańcy Katowic oraz miast wchodzących w skład Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii mogą wciąż korzystać z samochodów, które posiadali przed wprowadzeniem tych zasad, nawet jeżeli nie spełniają aktualnych wymogów.
Tworzenie strefy rozpoczęło się na początku 2026 roku. W styczniu Rada Miasta Katowice podjęła decyzję o zamiarze jej utworzenia, natomiast w marcu przedstawiono projekt oraz przeprowadzono konsultacje społeczne. Ostatecznie, na koniec kwietnia, radni podjęli uchwałę wprowadzającą SCT.
Strefa została wyznaczona w centralnej części Katowic, otoczona ulicami: Piotra Skargi, Stanisława Moniuszki, Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawską, Francuską, Tylną Mariacką, Dworcową i Juliusza Słowackiego. Ulice te nie są częścią strefy, z wyjątkiem deptaka przy ulicy Dworcowej. W praktyce, ruch samochodowy na dużym obszarze SCT był wcześniej ograniczony, z uwagi na obecność rynku oraz deptaków, takich jak te przy Stawowej, Staromiejskiej, Mariackiej i Dworcowej.
Nowe regulacje w sposób szczególny dotyczą kierowców spoza Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Osoby te nie mogą wjeżdżać do strefy samochodami z silnikami benzynowymi starszymi niż 27 lat oraz z silnikami Diesla mającymi ponad 18 lat. W praktyce, samochody benzynowe muszą spełniać normy emisji spalin EURO 3 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 roku. Natomiast pojazdy z silnikiem Diesla powinny mieć normę EURO 5 lub nie być starsze niż z 2009 roku.
Regulacje zawierają również przepisy dla mieszkańców Katowic i GZM, którzy zdecydują się na zakup nowego samochodu po wprowadzeniu SCT. Dla mieszkańców Katowic nowe pojazdy benzynowe muszą spełniać normy EURO 3 lub pochodzić z 2000 roku lub później, a samochody z silnikami Diesla muszą kierować się normą EURO 4 lub być wyprodukowane od 2005 roku. W przypadku innych gmin GZM, wymagania dla nowych pojazdów z silnikami Diesla są bardziej surowe i obejmują normy EURO 5 lub produkcję od 2009 roku.
Wjazd do SCT nie wymaga uzyskiwania specjalnych pozwoleń ani umieszczania dodatkowych oznaczeń na pojeździe. Miasto nie wprowadziło także opłat za wjazd do strefy.
Obecne regulacje będą obowiązywać do 30 czerwca 2029 roku, po czym przewiduje się stopniowe zaostrzenie wymagań dla pojazdów dopuszczonych do wjazdu.
Wprowadzenie SCT wiąże się z wymaganiami postawionymi przez Komisję Europejską. W listopadzie 2025 roku Komisja skierowała sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeciw Polsce, wskutek przekroczeń dopuszczalnych stężeń dwutlenku azotu w powietrzu. W ocenie KE problem dotyczył między innymi aglomeracji górnośląskiej.
Samorząd Katowic zaznaczył, że decyzja opiera się na historycznych wynikach pomiarów, a najnowsze dane nie wskazują na przekroczenie norm NO₂ w mieście. W 2025 roku, po uzgodnieniach z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska, stacja monitorująca jakość powietrza została przeniesiona z rejonu autostrady A4 na ulicę Jerzego Dudy-Gracza. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez miasto, pomiary w nowej lokalizacji nie wykazują przekroczeń dozwolonych wartości. Mimo to, Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało samorząd, że przeniesienie stacji pomiarowej nie zwalnia Katowic z obowiązku utworzenia SCT. Resort podkreślił również, że wywiązanie się z tego obowiązku jest istotne dla uzyskania funduszy z Krajowego Planu Odbudowy.
fot. arch. red.
oprac. /kp/
