Zanieczyszczenia powietrza są szczególnie dużym problemem nie tylko w aglomeracjach, ale również w małych miastach i wsiach. Na ten problem zwraca uwagę ósma edycja kampanii „Zobacz, czym oddychasz”.
W Rudach zainaugurowano śląską część ósmej edycji kampanii „Zobacz, czym oddychasz” prowadzonej przez Polski Alarm Smogowy. Dwumetrowa instalacja ustawiona przy miejscowej szkole zasysa powietrze z otoczenia, a zanieczyszczenia osiadają na białej tkaninie pokrywającej model płuc. Materiał szybko zmienił kolor.
Akcja w tym sezonie grzewczym obejmie 30 miejscowości w 14 województwach. Na Śląsku po Rudach instalacja trafi jeszcze do Szczekocin, Mysłowic, Imielina i Radzionkowa, a w samej miejscowości pozostanie do końca listopada.
Smog nie znika wraz z poprawą statystyk
Polski Alarm Smogowy przypomina, że po latach spadków średnie stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu w Polsce znów poszło w górę. W 2025 r. było ono o 22% wyższe niż rok wcześniej, co – zdaniem organizacji – pokazuje, jak łatwo korzystny trend może się zatrzymać.
Organizacja zwraca uwagę, że wcześniejsze postępy nie oznaczają rozwiązania problemu. Najnowsze pomiary pokazują zahamowanie poprawy w 2023 i 2024 r., a pogorszenie widoczne jest także w niemal wszystkich miejscowościach z czołówki polskich „smogowych rekordzistów”.
Małe miejscowości pod szczególną obserwacją
Tegoroczna odsłona kampanii skupia się na mniejszych miastach i gminach wiejskich. Według Polskiego Alarmu Smogowego to właśnie tam często pojawiają się wysokie stężenia zanieczyszczeń, a mieszkańcy nie zawsze mają bieżący dostęp do informacji o jakości powietrza. Problem bywa też mniej widoczny niż w dużych aglomeracjach.
W całej Polsce wizycie mobilnych płuc będą towarzyszyć lokalne wydarzenia informacyjne i edukacyjne. Celem jest zwrócenie uwagi na smog i zachęcenie do działań, które mogą poprawić jakość powietrza, w tym do wymiany przestarzałych źródeł ogrzewania.
W Rudach: ogrzewanie, ruch i potrzeba obwodnicy
Na lokalne źródła problemu wskazuje Urszula Choroba, współinicjatorka rudzkiej odsłony kampanii i specjalistka ds. ochrony powietrza. Z jej perspektywy miejscowość, mimo walorów turystycznych, zmaga się zarówno z emisjami z domowych palenisk, jak i z intensywnym ruchem samochodowym. Wśród potrzebnych działań wymienia edukację mieszkańców, wsparcie w wymianie źródeł ciepła oraz budowę obwodnicy Rud.
Podobnie ocenia sytuację samorząd Kuźni Raciborskiej, podkreślając, że poprawa jakości powietrza wymaga współpracy władz i mieszkańców. Gmina może tworzyć programy wsparcia, pozyskiwać środki i pomagać w ich wykorzystaniu, ale równie ważne są indywidualne decyzje dotyczące ogrzewania domów.
– Poprawa jakości powietrza to wspólna odpowiedzialność. Samorząd może tworzyć programy, pozyskiwać środki i pomagać w ich wykorzystaniu, ale powodzenie tych działań zależy również od decyzji podejmowanych przez samych mieszkańców. Inwestycja w wymianę źródła ciepła to inwestycja w nasze zdrowie, zdrowie naszych dzieci i wnuków – podkreśla Sabina Chroboczek-Wierzchowska, zastępca burmistrza Kuźni Raciborskiej.
Eksperci ostrzegają przed skutkami zdrowotnymi
Jak podaje Polski Alarm Smogowy, dym z ogrzewania gospodarstw domowych pozostaje głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza w Polsce. Szacuje się, że smog odpowiada za blisko 32 tys. przedwczesnych zgonów rocznie, a jego wpływ wiąże się także z chorobami układu oddechowego i krążenia.
Do działań edukacyjnych włączyli się specjaliści chorób płuc, alergolodzy, pediatrzy, lekarze chorób wewnętrznych oraz eksperci zdrowia publicznego. Inicjatywę wspierają m.in. Polskie Towarzystwo Alergologiczne, Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP oraz Europejskie Centrum Czystego Powietrza.
Akcja wychodzi także poza Polskę
W tym roku kampania „See What You Breathe” po raz pierwszy obejmie również Grecję, Hiszpanię, Włochy, Rumunię i Bułgarię. Mobilne płuca pojawią się tam w 15 miastach, w tym w Madrycie, Salonikach, Mediolanie, Bukareszcie i Sofii. Projekt został zaplanowany na dwa lata i ma objąć 30 miast.
Źródło: Polski Alarm Smogowy
Fot. UM Kuźnia Raciborska













