Zmiana klimatu coraz bardziej martwi Polaków

W najnowszej odsłonie badań CORE w Polsce przybyło osób, które bardzo mocno martwią się zmianą klimatu. Wzrosło też poparcie dla większych działań na rzecz ochrony klimatu, a część respondentów zaczęła częściej widzieć w nich także korzyść dla gospodarki. Autorzy zwracają uwagę, że istnieje grupa wyborców, którym ta kwestia naprawdę leży na sercu.

Większy niepokój po trudnym lecie

Dustin Gilbreath z CORE ocenia, że wzrost obaw nie jest przypadkowy. – W sytuacji, gdy latem Europa dosłownie płonęła, trudno mi sobie wyobrazić, żeby nie miało to wpływu na wzrost zaniepokojenia zmianą klimatu w Polsce – wskazuje.

Odsetek osób bardzo zaniepokojonych klimatem zwiększył się o 8 p.p. To istotna zmiana, bo wcześniej spadł on do 24%, a teraz oznacza wzrost o około jedną trzecią.

W górę poszedł również wskaźnik osób, które mówią, że osobiście doświadczyły zjawiska pogodowego potwierdzającego zmianę klimatu. W tym przypadku wzrost wyniósł 5 p.p. a odsetek odpowiedzi, że ktoś „całkowicie” się z tym zgadza, urósł o 9 p.p.

Dustin Gilbreath łączy to z tegorocznymi doświadczeniami pogodowymi w Polsce oraz z sytuacją w Europie. Przypomina pożary w Hiszpanii i fale upałów w Niemczech. Podobny trend widać też szerzej na kontynencie, choć globalnie nastawienie do klimatu w ostatnim roku nie zmieniło się znacząco. Najmocniej rosną obawy w krajach Europy Zachodniej, gdzie susza i upały były szczególnie dotkliwe.

Stabilne poparcie, ale rosnące zamieszanie wokół rozwiązań

Autor badania podkreśla, że ogólny stosunek do polityki klimatycznej pozostaje raczej stały. Nie widać tu wielkich przesunięć ani po stronie wzrostu obaw, ani po stronie krytyki ze strony części polityków.

Zmienia się jednak sposób myślenia o samych narzędziach. Dustin Gilbreath zauważa przesunięcie w odpowiedziach dotyczących odnawialnych źródeł energii, ich niezawodności i kosztów. Nie oznacza to, że więcej osób mówi „nie wiem”, lecz że częściej wybierane są odpowiedzi pośrodku skali.

Do podobnych wniosków prowadzi raport „Dezorientacja klimatyczna” przygotowany przez Instytut Spraw Publicznych, Fundację Climate&Strategy i FakeNews.pl. Badanie dotyczyło dezinformacji i wiedzy o klimacie. Przy pytaniach o przyczyny zmiany klimatu, porównanie fotowoltaiki z węglem czy wpływ samochodów elektrycznych na uniezależnienie od ropy wiele osób odpowiadało, że nie wie.

Politycy jako źródło podziałów

Wyniki CORE pokazują też, że większa polaryzacja pojawia się wtedy, gdy temat przejmują politycy. Jak mówi współautor badania, gdy pytanie dotyczy rozwiązań niebędących w centrum sporu politycznego, poziom poparcia jest zwykle wyższy, a odpowiedzi bardziej zgodne.

W ankietach nie sprawdzano opinii o systemie ETS, ale badacz ocenia, że zanim zaczęli go wykorzystywać politycy, w tym prezydent Karol Nawrocki, wielu respondentów nie miało na ten temat wyrobionego stanowiska.

Jednocześnie z danych wynika, że od kilku lat rośnie grupa osób, które przynajmniej częściowo zgadzają się z tym, że polska gospodarka może skorzystać na polityce klimatycznej. Dustin Gilbreath podkreśla, że wiele rozwiązań klimatycznych może przynosić korzyści nie tylko dla klimatu, ale także dla jakości życia, środowiska i kosztów utrzymania.

– To politycy wprowadzają polaryzację – mówi współautor badania.

„Milcząca większość” nadal istnieje

Już poprzednia edycja raportu CORE mówiła o „milczącej większości” popierającej działania dla klimatu. Chodzi o sytuację, w której publiczna debata sugeruje znacznie mniejsze poparcie, niż pokazują odpowiedzi badanych.

Dustin Gilbreath twierdzi, że w 2026 r. ta milcząca większość nadal istnieje, nawet jeśli z przekazów politycznych i mediów społecznościowych może wynikać coś innego. W jego ocenie część ugrupowań, które wcześniej mocniej promowały odnawialne źródła energii czy ochronę lasów, dziś unika tego tematu.

Badacz uważa jednak, że kampania przed wyborami do parlamentu w 2027 r. nie musi ominąć klimatu. Jego zdaniem to istotny wątek także z punktu widzenia codziennych kosztów życia. W najnowszym badaniu 39% respondentów w Polsce wskazało koszty utrzymania jako swój najważniejszy lub jeden z trzech najważniejszych priorytetów.

Jak zaznacza, ceny energii, ubezpieczenia oraz straty wywołane przez klęski żywiołowe łączą się z debatą o klimacie. Zwraca też uwagę na rolę taniejącej energii słonecznej i baterii w stabilizacji cen energii. – Dlatego uważam, że każdy polityk, któremu zależy na ograniczaniu kosztów życia, powinien w znacznym stopniu uwzględniać zmianę klimatu w swoim przekazie – ocenia Dustin Gilbreath.

Na końcu dodaje, że politycy nie powinni lekceważyć wyborców, dla których klimat jest ważny. – Chcą, żeby temat klimatu był obecny w debacie publicznej i żeby przedstawiano go w pozytywnym kontekście. Gdybym był polskim politykiem, nie wiem, czy uczyniłbym z tego mój główny temat kampanii, ale z pewnością mówiłbym o zmianie klimatu – podsumował.

Czytaj także: Stres cieplny coraz większym kosztem dla gospodarki