Polska nie zrealizuje wycofania azbestu do 2032 roku? Gminy wzywają do działania

Pomimo wezwań ze strony lokalnych władz do przyspieszenia działań na rzecz usuwania niebezpiecznych odpadów, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zamierza połączyć funduszy na wymianę dachów pokrytych azbestem z programem „Czyste Powietrze”. Obecnie w naszym kraju leży jeszcze około 7 milionów ton produktów zawierających azbest, a dotychczasowy postęp pozwolił na unieszkodliwienie jedynie niewielkiej części tej ilości.

Wiceminister klimatu i środowiska Piotr Bogusz wyjaśnił, że nie można zintegrować programu eliminacji azbestu z programem priorytetowym „Czyste Powietrze”. Podkreślił, że takie połączenie nie byłoby uzasadnione ani z punktu widzenia celów, ani metodologii, ani efektywności publicznych działań. Odpowiedź ministerstwa odnosi się do prośby przewodniczącego Związku Gmin Wiejskich RP, Stanisława Jastrzębskiego, który wskazał na ryzyko nieskutecznej realizacji „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu” oraz brak odpowiedniej koordynacji z innymi istotnymi politykami publicznymi. Zgodnie z planem, do 2032 roku wszystkie wyroby zawierające azbest powinny zostać usunięte, ale przedstawiciele samorządów obawiają się, że aktualne tempo działań nie pozwoli na zrealizowanie tego celu.

Na terytorium Polski pozostaje około 7 milionów ton materiałów z azbestem, a dotychczasowe wydatki umożliwiły usunięcie około 515 tysięcy ton. Przy aktualnym poziomie dofinansowania wynoszącym od 60 do 80 milionów złotych rocznie, zdaniem Stanisława Jastrzębskiego, proces wycofywania tych materiałów mógłby zająć ponad sto lat. Związek Gmin Wiejskich RP zauważa, że brak powiązania z programem „Czyste Powietrze” dodatkowo potęguje problem. – Tysiące gospodarstw domowych nie mają możliwości skorzystania z dofinansowania na termomodernizację i wymianę systemów grzewczych tylko dlatego, że ich dachy zawierają azbest, a koszty ich wymiany nie są objęte wsparciem – podkreślił przewodniczący organizacji.

Jednak Piotr Bogusz zaznaczył, że głównym zamierzeniem programu „Czyste Powietrze” jest poprawa efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych oraz redukcja emisji zanieczyszczeń do atmosfery, a wykaz kosztów kwalifikowanych został stworzony w sposób ściśle związany z osiąganiem rezultatów energetycznych i ekologicznych. Usunięcie azbestu, jako element związany z gospodarką odpadami i bezpieczeństwem zdrowotnym, nie wpisuje się w tę metodologię. – Różnice w celach, metodach oceny rezultatów, a także ramy prawne dotyczące gospodarki odpadami sprawiają, że integracja programu usuwania azbestu z programem „Czyste Powietrze” jest niemożliwa i nieuzasadniona z punktu widzenia efektywności działań publicznych – dodał Piotr Bogusz.

„Program Oczyszczania Kraju z Azbestu” funkcjonuje od 2009 roku, mając na celu systematyczne usuwanie oraz bezpieczne unieszkodliwianie produktów azbestowych, redukcję ryzyka zdrowotnego oraz eliminację negatywnego wpływu tego materiału na środowisko. Azbest był powszechnie używany w budownictwie w drugiej połowie XX wieku, głównie jako element pokryć dachowych i elewacji, ze względu na swoją trwałość, odporność na ogień oraz niską cenę. Z biegiem lat jednak udowodniono, że ma on silnie szkodliwy wpływ na zdrowie. Włókna azbestowe, które mogą uwalniać się do powietrza w wyniku uszkodzeń lub naturalnego zużycia materiałów, mogą być wdychane przez ludzi. Ich obecność w ciele niesie ze sobą ryzyko ciężkich chorób układu oddechowego, jak azbestoza, nowotwór płuc czy międzybłoniak opłucnej. Dlatego użycie azbestu zostało zakazane w Polsce, a jego usuwanie jest regulowane przez surowe przepisy.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/