Najstarsza cieszyńska organizacja społeczna, dbająca o dziedzictwo, dzieje i edukację regionalną Śląska Cieszyńskiego
Macierz Ziemi Cieszyńskiej należy do najdawniejszych stowarzyszeń społecznych działających na Śląsku Cieszyńskim. Została powołana do życia 9 listopada 1885 r. z inicjatywy Pawła Stalmacha. Od początku jej misją było wspieranie polskiej oświaty, rozwijanie nauczania oraz umacnianie polskiej świadomości narodowej w tym obszarze. Do najistotniejszych sukcesów organizacji należało doprowadzenie do utworzenia polskiego gimnazjum w Cieszynie, które rozpoczęło pracę w 1895 r. W następnych latach Macierz angażowała się w rozwój szkół, ochronek i seminariów nauczycielskich, a także prowadziła działalność kulturalną oraz społeczną. Jej funkcjonowanie zostało mocno ograniczone przez wojny światowe, rozdzielenie Śląska Cieszyńskiego oraz powojenne zmiany polityczne.
W 1970 r. stowarzyszenie wznowiło aktywność, poszerzając swoją ofertę o przedsięwzięcia popularnonaukowe, artystyczne i wydawnicze. Dziś Macierz Ziemi Cieszyńskiej zrzesza ponad 1000 członków działających w 27 kołach terenowych w Polsce i poza jej granicami. Organizacja pomaga zdolnej młodzieży poprzez Fundusz Stypendialny Śląska Cieszyńskiego oraz realizuje działania związane z edukacją regionalną. Istotną częścią jej pracy jest także gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o historii regionu, m.in. poprzez publikację „Kalendarza Cieszyńskiego”, organizowanie spotkań, wystaw i konferencji oraz wspieranie inicjatyw kulturalnych. Dzięki wieloletniej działalności Macierz pozostaje ważnym miejscem ochrony dziedzictwa Śląska Cieszyńskiego i przekazywania jego tradycji następnym pokoleniom.
