80% zanieczyszczeń oceanów pochodzi z lądu, przetransportowanych tam przez rzeki i strumienie.

Woda zajmuje ponad 70% powierzchni Ziemi i stanowi podstawę życia na naszej planecie. Niemniej jednak, ludzkie działania przyczyniają się do przekształcania tych niezbędnych ekosystemów w ogromne wysypiska. Przypomina o tym obchodzony 8 czerwca Światowy Dzień Oceanów oraz coroczna akcja „Sprzątanie świata – Polska”.

Światowy Dzień Oceanów został ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2008 roku, choć idea tego święta rozpoczęła się już w 1992 roku na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro. Celem tego wydarzenia jest zwiększenie naszej świadomości na temat kluczowego znaczenia oceanów i innych zasobów wodnych w funkcjonowaniu globalnego ekosystemu. Stan ekologiczny wód na całym świecie jest alarmujący. Każdego roku do morza i oceanów trafia od 8 do 14 milionów ton plastikowych odpadów, a na Oceanie Spokojnym unosi się tzw. Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, której obszar jest pięć razy większy niż Polska. Co roku w wyniku połknięcia plastiku lub zaplątania się w porzucone sieci ginie ponad 100 tysięcy morskich ssaków oraz milion ptaków. Ponadto, aż 80% zanieczyszczeń oceanów ma swoje źródło na lądzie, dokąd są transportowane przez rzeki i potoki.

22 kwietnia zainaugurowano 33. edycję akcji „Sprzątanie świata – Polska”, stanowiącą największy w kraju ruch na rzecz ochrony środowiska. Wydarzenie to potrwa do finału w trzecim weekend września. W tym roku akcja odbywa się pod hasłem: „SOS dla wody! Niech będzie czysta od śmieci”. Z okazji Światowego Dnia Oceanów Fundacja Nasza Ziemia zaprezentowała plakat tegorocznej edycji, którego autorem jest grafik Andrzej Pągowski, od ponad trzech dekad wspierający fundację. Koncepcję artystyczną współtworzyła Magdalena Błażków z pracowni Kreacja Pro. – Byłem niezwykle zbulwersowany informacjami od Fundacji Nasza Ziemia na temat zanieczyszczeń polskich akwenów. Pragnąłem stworzyć dzieło, które wywoła emocje i skłoni do refleksji. Nie czuję zrozumienia dla tych, którzy okrutnie traktują jeziora, rzeki i morza, zaśmiecając je – powiedział Pągowski komentując swój plakat.

Wizja artysty jest przerażająca: zanieczyszczona wodą, unoszące się odpady, przerażona ryba niezdolna do pobrania powietrza, a czerwone akcenty symbolizujące sygnał SOS. Plakat ma na celu ukazanie ludzkiej krótkowzroczności i zachęcenie do refleksji.

Doświadczenia Fundacji Nasza Ziemia wskazują, że sytuacja polskich wód jest dramatyczna. – W trakcie Akcji „Sprzątanie świata – Polska” coraz częściej odkrywamy podwodne „dzikie wysypiska”, które nie różnią się od śmietnisk w naszych lasach. Na przykład w Ziemi Lubuskiej dwukrotnie sprzątaliśmy urokliwe Jezioro Durowskie – w 2022 i 2023 roku. Za każdym razem udało nam się zebrać około tony odpadów! To przerażające! Nie akceptujemy tego, aby nasze akweny były wysypiskami śmieci! – podkreśla Beata Butwicka, prezes Fundacji Nasza Ziemia. Co znajdujemy w polskich wodach? Często są to zatopione kosze, butelki, opakowania po jedzeniu, odpady budowlane, a nawet opony oraz elementy samochodów.

Odpady pojawiają się także na lądowych terenach rekreacyjnych – na plażach w Helu i Międzyzdrojach czy bulwarach nad rzekami w Krakowie, Warszawie i Poznaniu. – W czasie akcji na lądzie zbieramy coraz więcej odpadów z brzegów rzek, jezior i nadmorskich plaż. Jeśli nie pozbędziemy się ich, w końcu również trafią do wody, zanieczyszczając ją – zauważa Grzegorz Mikosza, główny koordynator akcji „Sprzątanie świata – Polska”.

Na stronie www.sprzatanieswiata.pl trwa obecnie rejestracja lokalnych grup. Oficjalne plakaty autorstwa Andrzeja Pągowskiego będą bezpłatnie rozsyłane do szkół, urzędów i świetlic w całej Polsce (w formacie B1 i cyfrowym A4), aby przypominać wszystkim o konieczności chronienia naszych wód.

fot.
oprac. /kp/