Inwestycje w małych firmach rosną, ale sprzedaż i zamówienia hamują nastroje

W polskich przedsiębiorstwach pojawiają się pierwsze sygnały ożywienia w obszarze inwestycji. W lutym Miesięczny Indeks Koniunktury opracowany przez Polski Instytut Ekonomiczny w obszarze inwestycji osiągnął poziom 88,6 pkt. Wynik ten, choć wciąż plasuje się poniżej neutralnej granicy 100 pkt., oznacza przełamanie dwumiesięcznej tendencji spadkowej. Jednocześnie jednak nastroje w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw nieco się pogarszają.

Według analityków instytutu wśród firm nadal dominują nastroje negatywne, choć lutowy wskaźnik był wyższy od styczniowego o ponad 5 pkt. i o 3,1 pkt. wyższy niż rok wcześniej. – Widzimy przyrost inwestycji w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. To nie są bardzo duże stopy, bo jeżeli zobaczymy statystykę inwestycji przedsiębiorstw w Polsce, to jednak większość z nich jest realizowana przez największe podmioty. Natomiast faktycznie widzimy pierwsze oznaki ożywienia w sektorze mikroprzedsiębiorstw – podkreśla Marcin Klucznik z Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Ekspert tłumaczy, że wpływ na tę sytuację mają przede wszystkim czynniki makroekonomiczne. Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w 2025 r. wzrost produktu krajowego brutto wyniósł 3,6%, a prognozy na 2026 r. zakładają wynik na poziomie ok. 4%. – Solidny wzrost gospodarczy siłą rzeczy zwiększa zachęty do inwestycji. Z drugiej strony mamy także spadek stóp procentowych, co oznacza, że w najmniejszych firmach, które są bardzo często wrażliwe na koszt kapitału, tańsza pożyczka oznacza także to, że łatwiej inwestować dzięki chociażby kredytowi – tłumaczy Marcin Klucznik.

Jednocześnie lutowy odczyt MIK pokazuje pogorszenie ogólnych nastrojów w sektorze MŚP. W średnich firmach wskaźnik obniżył się do 89,3 pkt., co oznacza znaczący spadek zarówno w ujęciu miesięcznym (o 11,6 pkt.), jak i rocznym (17,3 pkt.). Zjawisko to wiąże się głównie z niższą wartością sprzedaży (49%) i mniejszą liczbą nowych zamówień (44%). 61% przedsiębiorców nie deklarowała realizacji inwestycji w ostatnim kwartale. W małych firmach spadek nastrojów również łączy się z ograniczoną aktywnością inwestycyjną, a tylko 29% z nich inwestuje w aktywa materialne i niematerialne. Deklarowały one również spadek wartości sprzedaży i liczby nowych zamówień. W mikroprzedsiębiorstwach dominującym problemem pozostaje spadek sprzedaży i liczby zamówień, na co wskazała ponad połowa z nich, a zdecydowana większość (67%) nie prowadzi inwestycji.

Widać to m.in. w obszarze cyfryzacji. Jak ocenia Marcin Klucznik, w ostatnich latach jest poprawa w tym zakresie, jednak polskie firmy wciąż mają do nadrobienia dystans do najbardziej rozwiniętych gospodarek zachodnich. Jednocześnie oznacza to potencjał do dalszych innowacji i wzrostu w kolejnych latach. Dane z raportu o stanie sektora MŚP przygotowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pokazują, że własną stronę internetową posiada 62,4% małych firm, podczas gdy wśród średnich i dużych przedsiębiorstw odsetek ten jest wyraźnie wyższy – odpowiednio 87,4% i 93,4%. 51% małych firm korzysta także z płatnych usług w chmurze obliczeniowej, jednak również w tym obszarze większe podmioty są bardziej zaawansowane (odpowiednio 73,2% i 88,4%).

Ekspert PIE zwraca uwagę, że zdolność sektora MŚP do reagowania na wstrząsy gospodarcze jest zróżnicowana. – W porównaniu do dużych przedsiębiorstw te małe czasami są dużo elastyczniejsze, zazwyczaj też notują wyższe stopy zwrotu, natomiast tam też mamy więcej bankructw oraz zmienności w wynikach. Ta zmienność jest zazwyczaj ceną za lepszy rozwój. Jeżeli mówimy o mikrofirmach, w szczególności tych, które zależą od bezpośrednich wydatków konsumenckich, w dużej mierze cyklicznych, to ich zdolność do dostosowania się jest dużo mniejsza. Większe znaczenie ma cykl koniunkturalny – wyjaśnia Marcin Klucznik. Według danych PARP w 2023 r. wskaźnik rentowności obrotu brutto w mikroprzedsiębiorstwach ogółem wyniósł 17,9, a w dużych firmach – 4,3.

Statystyki GUS pokazują, że w trzecim kwartale 2025 r. w Polsce działało ponad 2,8 mln aktywnych przedsiębiorstw, co oznacza wzrost o blisko 5% w porównaniu z rokiem poprzednim. Mikrofirmy stanowiły 95,9% z nich. Najwięcej funkcjonowało w handlu i naprawie pojazdów samochodowych (469 277) i w budownictwie (421 992), a znacząca liczba działała również w sektorze zakwaterowania i gastronomii (78 704). Marcin Klucznik zwraca uwagę, że udział mikrofirm w całej gospodarce stopniowo maleje na rzecz przedsiębiorstw rozwijających się do kategorii małych i średnich. – To jest normalna rzecz związana z rozwojem polskiej gospodarki, ale także z dynamicznym rozwojem sektora przedsiębiorstw w Polsce – podsumowuje ekspert PIE.

fot. freepik.com
oprac. /kp/