Rewitalizacja w działaniu. Raciborska delegacja zobaczyła, jak odmieniał się katowicki Nikiszowiec

Członkowie Raciborskiego Komitetu Rewitalizacji podczas pobytu w Nikiszowcu mogli z bliska przyjrzeć się efektom jednej z najbardziej spektakularnych przemian urbanistycznych na Śląsku.

Racibórz konsekwentnie rozwija inicjatywy związane z odnową miejskich przestrzeni oraz aktywnym udziałem mieszkańców w planowaniu zmian. Ważnym elementem tych działań są wyjazdy studyjne, dzięki którym można poznać sprawdzone rozwiązania z innych ośrodków i wykorzystać je lokalnie. Jednym z najbardziej udanych przykładów przeobrażeń urbanistyczno-społecznych jest katowicka dzielnica Janów-Nikiszowiec, która od 2008 r. przeszła ogromną zmianę i dziś należy do najbardziej rozpoznawalnych części Katowic.

Osiedle powstało w latach 1908–1919 według projektu architektów Emila i Georga Zillmannów z Charlottenburga. Zaplanowano je jako nowoczesny, samowystarczalny kompleks robotniczy dla górników i ich rodzin. Przez wiele lat zapewniało mieszkańcom kompletny zestaw potrzebnych usług i obiektów społecznych: mieszkania, szkołę, ochronkę, łaźnię publiczną, sklepy, restaurację, punkt medyczny, lodowisko oraz własną parafię z kościołem pw. św. Anny, który do dziś góruje nad centralnym placem dzielnicy.

To właśnie doświadczenia Nikiszowca wzbudziły zainteresowanie członków raciborskiego Komitetu Rewitalizacji, którzy przyjechali tu w ramach wizyty studyjnej, by poznać historię dzielnicy i kolejne etapy jej przemian. Wyjazd zorganizowano dzięki współpracy Miasta Racibórz ze Stowarzyszeniem Fabryka Inicjatyw Lokalnych działającym na obszarze Nikiszowca.

Pierwsza część spotkania odbyła się w Centrum Zimbardo prowadzonym przez stowarzyszenie. Obiekt pełni rolę miejsca spotkań społecznych i kulturalnych, łącząc industrialny klimat z działalnością edukacyjną oraz artystyczną. Jak podkreślał prezes stowarzyszenia Waldemar Jan, Nikiszowiec pozostaje mocno związany z dziejami nieczynnej już kopalni Wieczorek, wcześniej funkcjonującej pod nazwą „Giesche”, która zakończyła działalność 31 marca 2018 r.

Po wprowadzeniu uczestnicy ruszyli na spacer z przewodnikiem po dzielnicy. Grupie towarzyszyła Anna Solińska, wiceprezes Stowarzyszenia Fabryka Inicjatyw Lokalnych i lokalna przewodniczka. Mimo niesprzyjającej aury można było zobaczyć rezultaty wieloletnich działań rewitalizacyjnych, które przywróciły przestrzeni Nikiszowca jej wyjątkowy charakter. W programie znalazł się również teren dawnej kopalni Wieczorek, w tym szyb Poniatowski oraz budynek maszyny wyciągowej, a uczestnicy poznali ich dzieje i znaczenie dla przemysłowego rozwoju regionu.

Podczas spotkania zaprezentowano także założenia planowanej odnowy terenów poprzemysłowych w ramach projektu „Dzielnica Nowych Technologii – Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny”. Inwestycja realizowana jest przy wsparciu funduszy unijnych z programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027 w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Przedsięwzięcie zakłada przekształcenie obszarów wokół szybu Pułaski w przestrzeń przeznaczoną dla branży gamingowej i technologicznej. Zakończenie prac przewidziano na listopad 2028 r., a koszt projektu przekracza 752 mln zł.

Finałem wizyty był spacer w okolicach kościoła pw. św. Anny oraz wykład poświęcony przemianom społecznym i doświadczeniom rewitalizacyjnym Nikiszowca. Waldemar Jan mówił o znaczeniu lokalnego partnerstwa w procesach odnowy miast oraz o inicjatywach, które wzmacniają więzi wśród mieszkańców, takich jak organizacja jarmarku bożonarodzeniowego czy wydarzeń parafialnych i kulturalnych.