Historyczny ośrodek luteranizmu na Śląsku Cieszyńskim
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Cieszynie należy do grona najważniejszych wspólnot luterańskich na Śląsku Cieszyńskim. Wchodzi w skład diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, a jej główna siedziba mieści się przy Pl. Kościelnym w Cieszynie. Jej początki sięgają 1709 r., gdy utworzono zbór związany z Kościołem Jezusowym, wzniesionym po zawarciu ugody altransztadzkiej w 1707 r. Jeszcze wcześniej, po reformacji, luteranizm zdobył na tym terenie wielu wyznawców, jednak w XVII w. ewangelicy zostali pozbawieni prawa do jawnego sprawowania nabożeństw. Część wiernych pielęgnowała jednak swoją wiarę podczas tajnych spotkań w beskidzkich lasach, w miejscach znanych jako leśne kościoły.
Kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju parafii miał patent tolerancyjny wydany przez cesarza Józefa II w 1781 r., który zapewnił większą swobodę wyznaniową i sprzyjał rozbudowie struktur Kościoła ewangelickiego. Z czasem parafia cieszyńska obejmowała szeroki obszar regionu, a z jej terenu stopniowo wyłaniały się kolejne nowe wspólnoty. Dużą zmianę przyniósł rok 1920, kiedy podział Śląska Cieszyńskiego pomiędzy Polskę i Czechosłowację przeciął również obszar parafii i oddzielił jej wiernych granicą państwową.
W 1936 r. seniorat cieszyński został przekształcony w diecezję, która działa do dziś. Z parafii wyodrębniła się między innymi wspólnota w Dzięgielowie, która uzyskała samodzielność w 2005 r. Według danych z 2013 r. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Cieszynie skupiała 6932 członków i nadal pozostaje istotnym centrum życia religijnego oraz ewangelickiego dziedzictwa regionu.
