Turystyka odpowiada za około 9% światowych emisji gazów cieplarnianych, a w latach 2009–2019 związane z nią emisje zwiększały się przeciętnie o 3,5% rocznie.
Okres wakacyjny oznacza znacznie większy ruch podróżnych, a to coraz mocniej odbija się na stanie środowiska. Więcej wyjazdów to wyższe zużycie energii i wody, większa emisja gazów cieplarnianych oraz więcej śmieci pozostawianych w miejscach wypoczynku. Dobra wiadomość jest jednak taka, że nawet drobne korekty w planowaniu i przebiegu urlopu mogą wyraźnie zmniejszyć jego negatywny wpływ na przyrodę.
Światowa Rada Podróży i Turystyki podaje, że branża turystyczna generuje około 10% globalnego PKB i zapewnia jedno na dziesięć miejsc pracy na świecie. Jednocześnie jest to jeden z najszybciej rosnących sektorów gospodarki. Wraz z jego ekspansją rośnie zapotrzebowanie na energię, wodę i surowce, a także ilość odpadów oraz emisji gazów cieplarnianych. Program Środowiskowy ONZ (UNEP) ostrzega, że przy utrzymaniu obecnego modelu rozwoju do 2050 r. zużycie energii w turystyce może wzrosnąć o 154%, emisje gazów cieplarnianych o 131%, zużycie wody o 152%, a produkcja odpadów stałych nawet o 251%.
Najsilniej na ekologiczny bilans wyjazdu wpływa wybrany środek transportu. Jak wskazują badania publikowane w „Nature Communications”, przywoływane przez specjalistów od zrównoważonej turystyki, turystyka odpowiada za około 9% globalnych emisji gazów cieplarnianych, a emisje związane z podróżowaniem rosły w latach 2009–2019 średnio o 3,5% rocznie. W przypadku podróży po kraju oraz po Europie coraz częściej zaleca się wybór pociągu lub autobusu zamiast samolotu, zwłaszcza na krótszych dystansach.
Dużym wyzwaniem pozostają także śmieci powstające podczas wypoczynku. UNEP przypomina, że na świecie co roku wytwarza się około 430 mln ton plastiku, z czego spora część bardzo szybko staje się odpadem. W miejscowościach turystycznych szczególnie problematyczne są jednorazowe opakowania, butelki, sztućce oraz hotelowe kosmetyki. Ograniczenie używania produktów jednorazowych i sięganie po wielorazowe butelki, kubki czy torby może znacząco zmniejszyć liczbę odpadów pozostawianych przez urlopowiczów.
Coraz większe znaczenie ma również rozsądne gospodarowanie zasobami naturalnymi. W wielu popularnych kurortach i regionach wypoczynkowych kłopotem staje się zbyt duże zużycie wody, szczególnie latem. Eksperci podkreślają, że proste nawyki, takie jak krótszy prysznic, ponowne wykorzystywanie hotelowych ręczników czy wyłączanie klimatyzacji i światła podczas wychodzenia z pokoju, pozwalają oszczędzać wodę i energię bez pogarszania komfortu pobytu.
Ważny jest też sposób zachowania na terenach o wysokiej wartości przyrodniczej. Trzymanie się wyznaczonych tras, niepozostawianie śmieci, niewyrzucanie resztek jedzenia do lasów i parków oraz niepłoszenie dzikich zwierząt to podstawowe zasady odpowiedzialnego zwiedzania. Coraz więcej analiz pokazuje, że narastający ruch turystyczny może szkodzić bioróżnorodności i zaburzać działanie chronionych ekosystemów, jeśli nie jest właściwie kontrolowany.
Istotnym elementem zrównoważonych podróży staje się również wybór hoteli i firm turystycznych, które działają z poszanowaniem środowiska. Global Sustainable Tourism Council zwraca uwagę, że coraz więcej obiektów noclegowych, organizatorów wyjazdów i kierunków turystycznych wprowadza rozwiązania służące ograniczaniu zużycia energii i wody, zmniejszaniu ilości odpadów oraz ochronie lokalnych zasobów przyrodniczych. Organizacja podkreśla, że rozwój standardów zrównoważonej turystyki i systemów certyfikacji należy do najważniejszych zmian zachodzących w tej branży.
Eksperci przypominają, że odpowiedzialne podróżowanie nie polega na rezygnacji z wyjazdów, lecz na bardziej przemyślanych decyzjach. Wybieranie środków transportu mniej obciążających klimat, ograniczanie odpadów, oszczędne korzystanie z zasobów oraz szacunek wobec lokalnej przyrody i mieszkańców sprawiają, że wakacyjny odpoczynek może być znacznie łagodniejszy dla środowiska. W miarę wzrostu liczby turystów znaczenie takich działań będzie stale rosło, a odpowiedzialne zachowania podróżnych staną się ważnym elementem ochrony przyrody i klimatu.
fot. magnific.com
oprac. /kp/
