Zdecydowana większość mieszkańców Polski uważa, że najwygodniej oddaje się opakowania objęte kaucją do specjalnych automatów. Tak pokazuje badanie zamówione przez Krajowy System Kaucyjny Zwrotka, z którego jednocześnie wynika, że sklepy nadal są podstawowym miejscem zwrotu butelek i puszek.

Aż 90,1% uczestników badania zadeklarowało, że oddałoby opakowania w sklepie spożywczym albo supermarkecie, a dla 66,4% to właśnie najlepsza lokalizacja do zwrotu. Jednocześnie 85% ankietowanych przyznaje, że podczas oddawania opakowań zwykle robi też zakupy. Zdaniem autorów badania potwierdza to, że placówki handlowe stały się naturalnym filarem systemu kaucyjnego.

Najwięcej zwolenników mają jednak butelkomaty, które 81,3% badanych wskazało jako najbardziej komfortowy sposób zwrotu. Dane z sieci handlowych pokazują również, że tam, gdzie działają automaty, liczba oddawanych opakowań jest wyraźnie większa niż w punktach, w których zbiórka odbywa się ręcznie.

W Polsce system kaucyjny funkcjonuje od października 2025 r. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca maja konsumenci oddali około 1,6 mld opakowań, z czego mniej więcej 85% zostało przyjętych przez automaty działające w około 13 tys. lokalizacji. W całym kraju działa już około 62 tys. punktów zwrotu, a większość z nich mieści się w sklepach.

Przepisy nakładają na operatorów obowiązek stopniowego podnoszenia poziomu selektywnej zbiórki opakowań. W 2026 r. ma on wynieść 77%, a w następnych latach wzrosnąć do 90%. Spełnienie tych wymagań ma przełożyć się na większy odzysk surowców oraz ich ponowne wykorzystanie przy produkcji nowych opakowań.

Chcąc ułatwić korzystanie z systemu i zachęcić do zwrotu większej liczby opakowań, operatorzy zaczęli rozwijać punkty odbioru poza sklepami. Pierwszy pilotażowy projekt spółka Kaucja.pl zainstalowała na warszawskich Młocinach, gdzie recyklomaty ustawiono w pobliżu osiedli mieszkaniowych, niedaleko altan śmietnikowych. Dzięki temu mieszkańcy mają oddawać butelki i puszki blisko domu, bez potrzeby wizyty w sklepie.

Nowe urządzenia działają podobnie do automatów znanych ze sklepów, ale oferują także dodatkowe formy rozliczenia kaucji. Po oddaniu opakowań użytkownik może dostać pieniądze bezpośrednio na kartę płatniczą, a w przyszłości również odkładać środki w cyfrowym portfelu w aplikacji. Nadal będzie można także wybrać voucher.

Za prowadzenie pilotażowej sieci odpowiada firma Recyclo, która zapowiada dalszą rozbudowę systemu. W planach jest ustawienie ponad 400 automatów w Warszawie i okolicach oraz około 4 tys. urządzeń w całym kraju w ciągu najbliższych trzech–czterech lat. Gdy w stolicy pojawi się odpowiednia liczba maszyn, kolejne mają zostać zainstalowane m.in. w Łodzi, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie i na Śląsku.

Operatorzy podkreślają, że większa liczba punktów zwrotu i prostszy dostęp do systemu mają skłonić więcej osób do oddawania opakowań, co pomoże osiągać wymagane poziomy zbiórki i zwiększy ilość surowców trafiających do recyklingu.

fot.
oprac. /kp/