Co naprawdę trafia do żółtego worka? Co piąty kilogram to zanieczyszczenia

Co naprawdę trafia do żółtego worka? Co piąty kilogram to zanieczyszczenia

Śląskie Porozumienie Gospodarcze ŚLĄSK.ONLINE

Śląskie Porozumienie Gospodarczego ŚLĄSK.ONLINE działa na rzecz rozwoj...

Do żółtych worków trafiają nie tylko plastikowe opakowania i metalowe puszki, ale również papier, szkło, tekstylia, odpady organiczne czy zużyte pieluchy.

W selektywnej zbiórce plastiku i metalu problemem nie jest już wyłącznie ilość, ale także jakość. Z analizy odpadów zebranych w czterech miastach wynika, że do żółtego worka trafia sporo folii, lecz równie dużo materiałów, które nie powinny się tam znaleźć.

Co naprawdę trafia do żółtego worka

Największą część analizowanego strumienia stanowiły folie. Różniły się kolorem, składem i przeznaczeniem, a ich udział sięgnął 23,8% masy selektywnie zebranych tworzyw sztucznych i metali. To niemal jedna czwarta całej zawartości, choć w powszechnej wyobraźni żółty worek kojarzy się przede wszystkim z butelkami i puszkami.

W badaniu prowadzonym przed uruchomieniem systemu kaucyjnego w Polsce znaczący udział miały też butelki PET. Od listopada 2024 do stycznia 2025 r. próbki pokazały, że same przezroczyste butelki, w tym bezbarwne, niebieskie i zielone, odpowiadały średnio za 19,4% masy. Po doliczeniu butelek nieprzezroczystych i czarnych udział tej grupy był jeszcze wyższy.

Jak badano skład odpadów

Autorzy pracy rozdzielili badany materiał na 29 grup materiałowych, co pozwoliło bardzo dokładnie ocenić jego skład morfologiczny. Taki poziom szczegółowości ma znaczenie, bo bez niego trudno uczciwie ocenić, co można skierować do recyklingu, a co do odzysku energii.

Próbki pobrano w czterech miastach: Łodzi, Katowicach, Nowej Soli i Grodzisku Wielkopolskim. W każdym z tych miejsc zebrano cztery niezależne próbki, łącznie 16 próbek o masie ponad 1,3 tony. Dominowały odpady z zabudowy jednorodzinnej zbierane w systemie workowym, a w Nowej Soli uwzględniono także zabudowę wielorodzinną. Każdą próbkę rozdzielano ręcznie i ważono.

Do frakcji, które mogą nadawać się do recyklingu mechanicznego i mają zbyt ze strony recyklerów na rynku polskim, zaliczono m.in. folie LDPE, HDPE i PP, opakowania PE, PP i PS, butelki PET, kartony po napojach oraz metale żelazne i nieżelazne. Osobno wydzielono też PVC, zanieczyszczenia i drobną frakcję poniżej 20 mm.

Sortowanie nie daje pełnego wyniku

Z badania wynika, że około 67% masy selektywnie zbieranego żółtego worka ma potencjał do recyklingu materiałowego, mechanicznego. To jednak nie oznacza, że tyle samo faktycznie trafia do ponownego przetworzenia. Najpierw odpady muszą przejść przez sortownię, a żadna instalacja nie działa ze stuprocentową skutecznością.

W publikacji przyjęto, że skuteczność sortowania frakcji przeznaczonych do sprzedaży recyklerom wynosi 85%. Przy takim założeniu z 66,8% masy potencjalnie recyklingowej pozostaje około 57% całego pierwotnego strumienia. To wciąż tylko szacunek materiału, który można skierować do recyklingu mechanicznego po sortowaniu. Po stronie recyklera również występują straty, a wynik zależy od rodzaju tworzywa, jego czystości i technologii.

To również powód, dla którego autor badania – dr inż. Wojciech Hryb z Politechniki Śląskiej – ostrożnie ocenia możliwość osiągnięcia bardzo wysokich poziomów recyklingu. Liczą się nie tylko przepisy i cele, ale też realne możliwości instalacji oraz sytuacja ekonomiczna branży. Samo lepsze zbieranie nie gwarantuje jeszcze osiągnięcia wymaganych poziomów.

Duży problem: 22% to odpady niepożądane

Średnio 22% masy badanych odpadów stanowiły zanieczyszczenia, czyli materiały, które nie powinny trafić do zbiórki tworzyw sztucznych i metali. To praktycznie co piąty kilogram. W tej grupie znalazły się papier, tektura, tekstylia, odpady organiczne, szkło, a nawet zużyte pieluchy.

Najlepszy wynik odnotowano w Grodzisku Wielkopolskim, gdzie zanieczyszczenia stanowiły ok. 13% masy. Najgorzej wypadła Nowa Sól z wynikiem ok. 36%. Różnice są duże i pokazują, jak bardzo skład żółtego worka zależy od lokalnej organizacji zbiórki i nawyków mieszkańców.

Badacze wskazują, że odpady z zabudowy jednorodzinnej są zwykle lepiej segregowane niż te pochodzące z bloków. W budynkach wielorodzinnych większym wyzwaniem jest anonimowość korzystania ze wspólnych pojemników, co sprzyja wrzucaniu odpadów niezgodnych z zasadami.

Co najtrudniej przetworzyć

Największy problem sprawiają opakowania wielomateriałowe i wielowarstwowe, w których łączy się różne rodzaje tworzyw, czasem także z metalizowaną warstwą. Tego typu konstrukcje są użyteczne z punktu widzenia trwałości i ochrony produktu, ale po zużyciu trudno je rozdzielić i ponownie wykorzystać w recyklingu mechanicznym.

Istotny jest również kolor. Czarne opakowania barwione sadzą węglową bywają trudne do rozpoznania przez sortownie wykorzystujące separatory optopneumatyczne działające w podczerwieni. W takich przypadkach materiał może nie zostać prawidłowo wydzielony i nie trafić do recyklingu, mimo że technicznie mógłby się do niego nadawać.

Nie wszystkie frakcje mają też taki sam rynek zbytu. Przezroczysta folia LDPE, która w badaniu stanowiła ok. 5,6% masy, ma odbiorców i wartość jako surowiec wtórny. Z kolei część folii kolorowych, niektóre opakowania z polistyrenu, tacek PET czy opakowania barierowe może wymagać dopłat ze strony sortowni albo nie znaleźć nabywcy.

System kaucyjny, PPWR i kolejne lata

Badanie pokazuje skład odpadów sprzed uruchomienia systemu kaucyjnego, dlatego jego wyniki nie oddają jeszcze wpływu nowych zasad na strumień trafiający do sortowni. W kolejnych latach znaczenie będą miały także wymagania PPWR, czyli unijnego rozporządzenia dotyczącego opakowań, oraz rozszerzona odpowiedzialność producenta. Z tego powodu podobne analizy trzeba będzie powtarzać.

Na razie wciąż rośnie masa tworzyw sztucznych zbieranych selektywnie: w 2020 r. było to ok. 1,3 mln ton, a w 2024 r. ok. 1,46 mln ton. To wzrost ilościowy, ale autorzy podkreślają, że jakość zbieranych odpadów nadal pozostawia wiele do życzenia. Jeśli do żółtego worka trafiają tekstylia, resztki jedzenia czy zużyte pieluchy, nawet nowoczesna linia sortownicza nie rozwiąże problemu.

Czytaj także: System kaucyjny zostanie rozszerzony o małpki

Autor:KP

Zobacz również

Zobacz również

Wydarzenia

Wszystkie wydarzenia

Twój region zawsze pod ręką.

Aplikacja Śląsk.online — wiadomości, wydarzenia i ciekawe miejsca zawsze pod ręką.

Zainstaluj aplikację

W ramach projektu

Projekt: Zero Waste. Gospodarka odpadami, Plastik

Wiadomości firm z projektu

Zabytkowy park przy Dworze Kossaków w Górkach Wielkich odzyskał dawny blask
Powiat cieszyński · 13 lis 2026
Zabytkowy park przy Dworze Kossaków w Górkach Wielkich odzyskał dawny blask

Odnowiono alejki i fontannę, zamontowano oświetlenie, uporządkowano zieleń i poprawiono dostępność terenu. Inwestycja jest częścią projektu Centrum Edukacyjno-Kulturalnego „U Kossaków”.

Prawie 6 mln koron czeskich na zielone projekty w Ostrawie. Miasto wesprze parki i ochronę zwierząt
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU · 9 lis 2026
Prawie 6 mln koron czeskich na zielone projekty w Ostrawie. Miasto wesprze parki i ochronę zwierząt

Mieszkańcy Ostrawy zyskają kolejne miejsca do wypoczynku i rekreacji, a miejskie tereny zielone zostaną wzbogacone o nowe nasadzenia

Jastrzębie-Zdrój po raz trzeci z certyfikatem „Gmina Przyjazna Rowerzystom”
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU · 5 lis 2026
Jastrzębie-Zdrój po raz trzeci z certyfikatem „Gmina Przyjazna Rowerzystom”

Rowerzyści wskazali samorządy, które najlepiej odpowiadają na potrzeby miłośników dwóch kółek. Wśród dziewięciu gmin nagrodzonych certyfikatem PTTK znalazło się Jastrzębie-Zdrój.

Kładka łącząca Karwinę z gminą Hażlach wyróżniona za architekturę i funkcjonalność
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU · 3 lis 2026
Kładka łącząca Karwinę z gminą Hażlach wyróżniona za architekturę i funkcjonalność

Kładka Sąsiedzka połączyła brzegi Olzy i ułatwiła pieszym oraz rowerzystom przemieszczanie się między Karwiną a gminą Hażlach. T

Most na Odrze odciąży Racibórz? Inwestycja za blisko 294 mln zł na finiszu
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU · 20 paź 2026
Most na Odrze odciąży Racibórz? Inwestycja za blisko 294 mln zł na finiszu

Przeprawa o długości 633,6 m miała być gotowa w styczniu 2027 r., ale według Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach kierowcy mogą skorzystać z niej już pod koniec tego roku.

Mural na „Patelnioku” przypomina o 90 latach wiślańskiej szkoły
Miasto Wisła · 19 paź 2026
Mural na „Patelnioku” przypomina o 90 latach wiślańskiej szkoły

Na ścianie Zespołu Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich im. Władysława Reymonta w Wiśle pojawiła się duża kompozycja, która łączy jubileusz placówki z jej codzienną misją. To kolejny element miejskiej galerii murali, ale zarazem opowieść o młodzieży, nauce i lokalnej tożsamości.