Rewitalizacja Śląska. Nowe możliwości zatrudnienia poza przemysłem węglowym

Proces zmiany energetycznej na Śląsku powinien w szczególności umożliwić młodym mieszkańcom regionu zdobycie pracy w sektorach niezwiązanych z górnictwem – podkreślił wiceminister energii Marian Zmarzły podczas konferencji poświęconej przyszłości obszarów górniczych. Spotkanie zatytułowane „Odpowiedzialność po zakończeniu wydobycia” miało miejsce 15 kwietnia w Rydułtowach, zorganizowane przez lokalny samorząd.

Na rozpoczęcie wydarzenia burmistrz Rydułtów, Marcin Połomski, zaznaczył, że miasto przez wiele lat było związane z górnictwem oraz wartościami takimi jak praca, solidarność i odpowiedzialność. Podkreślił, że obecnie lokalna społeczność musi zmierzyć się z pytaniami o swoją przyszłość w obliczu transformacji w sektorze energetycznym.

Marian Zmarzły zwrócił uwagę, że przekształcenie energetyczne i społeczne powinno przebiegać w sposób sprawiedliwy, z uwzględnieniem potrzeb mieszkańców regionu. – Społeczeństwo Śląska potrafi adaptować się do zmieniających się warunków, ale musimy zapewnić im odpowiednie możliwości. Dla mnie najważniejsze jest, aby wszyscy młodzi ludzie tutaj mieli szansę na znalezienie pracy w nowych sektorach, aby nie musieli opuszczać swojego regionu, w którym chcą budować swoje kariery i rodziny oraz czuć się z nim związani – akcentował.

Polityk wskazał, że nowelizacja ustawy górniczej, opracowana w resorcie energii, wprowadza mechanizmy ochrony dla pracowników, którzy opuszczają tę branżę. Dodał jednak, że te regulacje dotyczą głównie jednej grupy zawodowej, podczas gdy kluczowe jest tworzenie nowych miejsc pracy w regionie. W jego ocenie ten proces powinien być wspierany przez krajowe fundusze i pieniądze unijne, które są dostępne dla samorządów, w tym przez Fundusz Transformacji dla Województwa Śląskiego.

Wiceminister zauważył, że w przeszłości różne rodzaje odpraw oraz programy ochrony nie zawsze przynosiły zamierzony efekt, ale obecnie wyciągnięto wnioski z tych doświadczeń. Podstawą działań w sektorze górnictwa pozostaje podpisana w maju 2021 r. umowa społeczna, która określa harmonogram wygaszania kopalń oraz role interwencji państwa w tym procesie. Zwrócił uwagę, że obecna sytuacja na świecie zmusza nas do ponownego przemyślenia kwestii bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego w Polsce.

Jak wyjaśnił Marian Zmarzły, z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego podjęto decyzję o włączeniu nowych spółek do znowelizowanej ustawy górniczej. W związku z tym konieczne było dokonanie zmian we wniosku o notyfikację umowy społecznej, który został przesłany do Komisji Europejskiej. – To zgoda na pomoc publiczną jest niezwykle ważna. Oczekujemy na otwarcie decyzji notyfikacyjnej, a ten proces potrwa jeszcze około półtora roku do uzyskania pełnej notyfikacji – zaznaczył.

Odniesienie do możliwej renegocjacji umowy społecznej, wiceminister stwierdził, że sektor górnictwa wkrótce doświadczy istotnych zmian, co może wiązać się z potrzebą aktualizacji pewnych zapisów, w tym harmonogramu zamykania kopalń. Wśród czynników wpływających na te decyzje wymienił uwarunkowania geologiczne, zagrożenia naturalne w kopalniach oraz dynamicznie zmieniający się kontekst energetyczny. – Rozwój energetyki gazowej powoduje, że zapotrzebowanie na węgiel będzie malało. W perspektywie 8-10 lat zrezygnujemy z węgla brunatnego. Krajom rozwiniętym budującym elektrownie atomowe zdarzają się opóźnienia. Okres przejściowy nadal wymaga używania węgla – zwrócił uwagę.

Wiceszef województwa śląskiego, Leszek Pietraszek, również odniósł się do zagadnienia transformacji, podkreślając, że zamykanie kolejnych kopalń wymaga odpowiedniego przygotowania lokalnych mieszkańców na nadchodzące zmiany. Zwrócił uwagę na trwające prace nad aktualizacją strategii rozwoju województwa oraz negocjacjach dotyczących podziału funduszy w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Wspomniał także, że w nowym budżecie nie przewidziano już kontynuacji Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

W opinión wicemarszałka, niezwykle ważne jest prowadzenie rozmów na temat przyszłości regionów górniczych podczas trwających już zmian, a nie dopiero po zakończeniu działalności kopalń. Podkreślił, że w takich miejscach jak Rydułtowy, proces transformacji oznacza więcej niż tylko przekształcenie energetyczne, a przygotowanie nowych funkcji dla obszarów pokopalnianych powinno być realizowane jeszcze przed zakończeniem wydobycia, aby możliwe było płynne przejście do nowych przestrzeni gospodarczych i społecznych.

fot. arch. red.
oprac. /kp/