Wprowadzone regulacje są efektem rozporządzenia PPWR, mającego na celu zmniejszenie produkcji odpadów opakowaniowych oraz zwiększenie efektywności ich recyklingu.
Od sierpnia przedsiębiorcy, którzy wprowadzają do obiegu produkty w opakowaniach wykonanych z plastiku, będą musieli dostosować się do nowych obowiązków na mocy regulacji unijnych. Specjaliści zalecają, aby firmy już teraz rozpoczęły przygotowania do nadchodzących zmian związanych z projektowaniem, oznakowaniem oraz wprowadzaniem na rynek opakowań. Niektóre przepisy wejdą w życie 12 sierpnia, a pozostałe będą implementowane w następnych latach.
Wprowadzone regulacje pochodzą z rozporządzenia dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych, które ma na celu ograniczenie wytwarzania odpadów opakowaniowych oraz podniesienie skuteczności ich recyklingu. Zgodnie z nowymi normami opakowania muszą być projektowane tak, aby umożliwiać ich łatwe przetwarzanie oraz zmniejszać nadmierną produkcję tworzyw sztucznych. Nowe przepisy nakładają także obowiązek wykorzystywania surowców wtórnych w procesach produkcji.
Zmiany wpłyną również na kwestie związane z oznaczeniem opakowań. W przyszłości mają one być dokładnie opisane, aby konsumenci mogli szybko zidentyfikować odpowiedni pojemnik na odpady po użyciu. Regulacje przewidują także redukcję zbędnych opakowań, szczególnie w obrocie internetowym. Dodatkowo, normy dotyczące stosowania substancji per- oraz polifluoroalkilowych (PFAS) w produkcji opakowań zostaną zaostrzone.
Jak zauważa dr Katarzyna Michniewska, liderka Eko Cykl Organizacja Odzysku Opakowań, prawo dotyczące zarządzania odpadami oraz opakowaniami ewoluuje od lat, a jego celem jest stopniowe minimalizowanie negatywnego wpływu odpadów na środowisko. W ciągu tego czasu wprowadzono wiele technologii przetwarzania odpadów oraz zoptymalizowano procesy logistyczne i ekonomiczne w gospodarce odpadami. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają organizacje zajmujące się odzyskiem opakowań, które funkcjonują w ramach mechanizmu rozszerzonej odpowiedzialności producenta; zgodnie z nim przedsiębiorstwa wprowadzające produkty w opakowaniach wspierają finansowo proces ich późniejszego recyklingu.
Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, stopniowo wprowadzano coraz wyższe wymogi dotyczące recyklingu, które kraj wypełnia. – Niedawno wprowadzono dyrektywę SUP – dotyczącą tworzyw jednorazowego użytku. To dzięki niej płacimy za jednorazowe kubki przy zakupie napojów, a opłaty te mają być przeznaczone na wsparcie recyklingu odpadów plastikowych. Wprowadzono również system kaucyjny i obowiązek selektywnej zbiórki tekstyliów. Kolejne zmiany również są w trakcie realizacji, jak na przykład legislacyjna inicjatywa UE znana jako Circular Economy Act, która obejmie nowelizację kilku aktów prawnych w celu dalszego ograniczenia składowania odpadów, wsparcia recyklingu oraz eliminacji nielegalnego wyrzucania odpadów i poprawy selektywnej zbiórki – dodaje dr Katarzyna Michniewska.
Równocześnie z unijnymi reformami, także w Polsce trwają prace nad reformą systemu ROP. Projekt opracowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada likwidację bieżącego modelu opartego na organizacjach odzysku opakowań i przekazanie zarządzania systemem Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Propozycja ta wywołała liczne kontrowersje w kręgach organizacji gospodarczych oraz samorządowych.
Projekt nowych regulacji był analizowany przez takie organizacje jak Konfederacja Lewiatan, Polska Izba Gospodarki Odpadami, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej oraz Forum Obywatelskiego Rozwoju. Wśród zgłaszanych zastrzeżeń pojawiają się obawy dotyczące znacznego wzrostu kosztów dla przedsiębiorstw. Z oceny skutków regulacji opracowanej przez ministerstwo wynika, że w latach 2027–2028 firmy mogą być zobowiązane do jednoczesnego ponoszenia kosztów związanych z obecnym systemem recyklingu oraz wniesienia nowej opłaty opakowaniowej w ramach nowego modelu. – Na tę podwójną opłatę przedsiębiorcy powinni zacząć już teraz planować budżety na przyszłe lata – podsumowuje dr Katarzyna Michniewska.
fot.
oprac. /kp/
