Spadek nastrojów w sektorze przedsiębiorczości. Wysokie wydatki na pracowników największym wyzwaniem

W marcu wskaźnik koniunktury przedsiębiorstw wykazał niewielki spadek z lutego, osiągając 97,9 pkt, według danych opublikowanych przez Polski Instytut Ekonomiczny. Odczyt poniżej neutralnego poziomu 100 pkt sugeruje, że nastroje wśród właścicieli firm się pogarszają. W pierwszym kwartale 2026 roku tylko w styczniu wskaźnik przekroczył tę wartość, a w lutym i marcu sytuacja w przedsiębiorstwach uległa osłabieniu.

Z siedmiu elementów składających się na indeks, cztery znajdują się poniżej neutralnego poziomu. Obejmuje to wskaźniki dotyczące inwestycji, wartości sprzedaży, nowych zamówień oraz zdolności produkcyjnej. Jednocześnie, w porównaniu do poprzedniego miesiąca, poprawiły się wskaźniki dotyczące sprzedaży, nowych zamówień oraz wykorzystania mocy produkcyjnych, natomiast w obszarze inwestycji odnotowano spadek. Wysokie wartości powyżej 100 pkt utrzymują się natomiast w przypadku wskaźników zatrudnienia, wynagrodzeń oraz stabilności finansowej przedsiębiorstw.

Badanie wskazuje, że tylko co dziesiąta firma przewiduje podwyżki wynagrodzeń w ciągu najbliższych trzech miesięcy. Aż 89% przedsiębiorstw zamierza utrzymać dotychczasowy poziom płac. Eksperci PIE zauważają, że wzrost wynagrodzeń może być efektem dostosowań do zmian przepisów dotyczących płacy minimalnej, jak i utrzymujących się presji na płace w niektórych sektorach gospodarki.

W opinii wielu przedsiębiorców sytuacja finansowa ich działalności pozostaje stabilna – 47% zadeklarowało, że dysponuje funduszami, które umożliwią im funkcjonowanie przez więcej niż trzy miesiące. Jednak wskaźnik płynności finansowej spada już czwarty miesiąc, chociaż – jak zauważają eksperci – nie przekłada się to na natychmiastowe pogorszenie bieżącego stanu większości firm.

Niewielka przewaga firm, które rozważają zwiększenie zatrudnienia, nad tymi, które myślą o redukcji, wskazuje na względną stabilność rynku pracy. 11% przedsiębiorstw planuje zwiększenie liczby pracowników, podczas gdy 7% zamierza ją zmniejszyć. Wskaźnik zatrudnienia pozostaje na poziomie powyżej neutralnego, co dowodzi, że przedsiębiorstwa są gotowe utrzymać dotychczasowy poziom zatrudnienia pomimo wzrastających kosztów pracy.

Większość firm uznaje, że dysponuje odpowiednią mocą produkcyjną. Taką opinię wyraziło 79% badanych, a wśród pozostałych częściej zgłaszano nadmiar mocy produkcyjnych, niż ich brak. Z kolei 24% firm sygnalizuje spadek liczby nowych zamówień, a 12% zauważyło ich wzrost. Wskaźnik nowych zamówień w badaniu marcowym pokazał wyraźną poprawę miesięczną, co może sugerować powoli rosnący popyt na dobra i usługi. 31% firm zadeklarowało spadek wartości sprzedaży, co stanowi poprawę w porównaniu do miesiąca poprzedniego, kiedy to 48% przedsiębiorstw zgłaszało ten problem.

Najbardziej pozytywne nastroje panują wśród dużych przedsiębiorstw, gdzie wskaźnik MIK wyniósł 106 pkt, co potwierdza przewagę pozytywnych ocen. Eksperci wskazują, że przyczyną tego stanu jest między innymi dobra ocena płynności finansowej – 53% dużych firm informuje, że ma środki pozwalające na działalność przez więcej niż trzy miesiące. W przypadku firm średnich nastroje są bardziej ostrożne, mimo że wskaźnik poprawił się w ujęciu miesięcznym. Wśród małych i mikroprzedsiębiorstw nastroje uległy pogorszeniu.

Analizując sektory, tylko przemysł wykazał przewagę pozytywnych ocen nad negatywnymi, z wartością indeksu wynoszącą 102,6 pkt. W innych branżach przeważały bardziej pesymistyczne oceny. W przemyśle poprawa jest m.in. wynikiem zwiększenia liczby firm planujących zatrudnienie oraz podwyżki płac w porównaniu do tych, które planują redukcję.

Największą przeszkodą w działalności firm pozostają koszty pracy, na które wskazało 68% przedsiębiorstw. Niemal dwie trzecie firm określa niepewność sytuacji gospodarczej jako istotny problem, a ponad połowa wskazuje na rosnące koszty energii. Wśród często wymienianych trudności pojawiają się także niedobory kadrowe oraz opóźnienia w płatnościach. Najrzadziej przedsiębiorcy wskazują na wzrost kosztów finansowania oraz trudności w dostępie do produktów.

Eksperci PIE podkreślają, że wyniki badania mogą odzwierciedlać rosnącą niepewność związaną z międzynarodową sytuacją. – Zrealizowanie badania po ataku USA i Izraela na Iran wpłynęło na wzrost liczby firm wskazujących niepewność jako znaczącą przeszkodę w działalności. Potencjalna eskalacja konfliktów na Bliskim Wschodzie może prowadzić do dynamicznych wahań cen surowców energetycznych, problemów logistycznych oraz rosnących kosztów transportu, co w już trudnych warunkach inwestycyjnych skłania przedsiębiorstwa do przyjmowania konserwatywnych strategii operacyjnych – podsumowuje PIE.

fot.
oprac. /kp/