Pierwsza transza w wysokości 100 mln zł z programu na eliminację nielegalnych wysypisk odpadów została przyznana 13 gminom w Polsce.

Nielegalnie zebrane, często groźne odpady będą systematycznie usuwane z terenów polskich gmin. W ramach pierwszego etapu wsparcia z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska oraz Gospodarki Wodnej, kwota 100 mln zł została przekazana 13 samorządom w kraju. Program obejmuje także gminy w województwie śląskim, gdzie zlikwidowane zostaną odpady stanowiące zagrożenie dla ludzi i otoczenia.

Celem tego przedsięwzięcia jest zwalczenie nielegalnych wysypisk, które powstały na skutek działań nieuczciwych przedsiębiorstw, które porzucały odpady – często przemysłowe lub chemiczne – w halach, na prywatnych posesjach czy też na terenach otwartych. W wielu przypadkach nie udało się ustalić sprawców lub wymusić od nich usunięcia odpadów, co sprawiło, że odpowiedzialność za rozwiązanie tego problemu spadła na samorządy.

Dzięki pierwszej puli środków zniknie prawie 10 tysięcy ton niebezpiecznych odpadów. Taka ilość odpowiada wadze około 1600 afrykańskich słoni lub 17 dużych samolotów pasażerskich. Całkowity budżet programu wynosi 500 mln zł, a gminy mogą liczyć na refundację aż 99% wydatków związanych z usuwaniem i utylizacją niebezpiecznych materiałów.

Wsparcie otrzymały również jednostki z województwa śląskiego. W Gliwicach, dzięki dotacji w wysokości ponad 16 mln zł, zostaną usunięte chemiczne odpady z hali magazynowej przy ul. Dojazdowej. W gminie Strumień na transport i unieszkodliwienie materiałów składowanych w hali na prywatnej działce w Zabłociu przeznaczone zostanie 936 tys. zł. Natomiast w gminie Haźlach nastąpi likwidacja odpadów z dwóch miejsc: w miejscowości Zamarsk usunięte zostanie 86 ton niebezpiecznych substancji (1,1 mln zł), podczas gdy w Kończycach Wielkich zniknie 9 ton odpadów (115 tys. zł). Ponadto, budżet Częstochowy zasili kwota 7,3 mln zł na eliminację toksycznych wysypisk.

Nielegalne składowiska określane są przez przedstawicieli gmin jako „ekologiczne bomby z opóźnionym zapłonem”. Analizy chemiczne ujawniały w wielu przypadkach obecność odpadów z branży chemicznej, petrochemicznej czy farbiarskiej. Te substancje mogą stanowić zagrożenie, są łatwopalne, toksyczne oraz mogą przenikać do ziemi i wód gruntowych. Proces usuwania takich materiałów jest skomplikowany i kosztowny. Na początku teren musi być odpowiednio zabezpieczony, następnie odpady są transportowane przez specjalistyczne firmy do odpowiednich instalacji z pozwoleniem na ich unieszkodliwienie. Dopiero wtedy możemy mówić o trwałym rozwiązaniu problemu. Dla mieszkańców oznacza to głównie zmniejszenie ryzyka wybuchu pożaru i zanieczyszczenia środowiska, ochronę wód gruntowych oraz gleby, a także poprawę jakości powietrza. Usunięcie odpadów umożliwia także przywrócenie zdegradowanych obszarów do bezpiecznego użytkowania.

Program NFOŚiGW ma na celu wsparcie gmin w sytuacjach, kiedy koszty usuwania nielegalnych wysypisk przewyższają ich możliwości budżetowe. W budżecie programu pozostało jeszcze około 400 mln zł, które będą przeznaczone na kolejne interwencje w lokalizacjach wskazanych przez Ministra Klimatu i Środowiska.

fot. freepik.com
oprac. /kp/