Rząd wygasza specustawę dla uchodźców z Ukrainy

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Projekt został przedłożony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i stanowi kolejny etap dostosowywania polskiego prawa do zmieniającej się sytuacji migracyjnej.

Celem projektowanych przepisów jest stopniowe odejście od nadzwyczajnych rozwiązań wprowadzonych po wybuchu wojny w Ukrainie i ujednolicenie zasad pomocy dla osób objętych ochroną czasową. Zmiany mają zapewnić przejście na systemowe regulacje obowiązujące wszystkich cudzoziemców przy jednoczesnym zachowaniu solidarności z osobami dotkniętymi konfliktem zbrojnym. Projekt uwzględnia również zalecenia Unii Europejskiej dotyczące utrzymania ochrony tymczasowej do 4 marca 2027 r. oraz stopniowego włączania beneficjentów tej ochrony w ogólny system prawa migracyjnego.

Specustawa z 12 marca 2022 r była odpowiedzią na masowy napływ uchodźców z Ukrainy. Po blisko czterech latach sytuacja uległa stabilizacji, a znaczna część uchodźców podjęła pracę i funkcjonuje samodzielnie, natomiast dzieci uczęszczają do polskich szkół. W ocenie rządu obecne warunki pozwalają na wygaszenie rozwiązań nadzwyczajnych i zastąpienie ich trwałymi regulacjami systemowymi.

Projekt ustawy zakłada wprowadzenie jednego spójnego systemu wsparcia dla wszystkich cudzoziemców objętych ochroną czasową na terenie Unii Europejskiej, niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Oznacza to ujednolicone zasady dostępu do rynku pracy, świadczeń socjalnych i publicznej opieki zdrowotnej. Najważniejsze rozwiązania funkcjonujące dotychczas w ramach specustawy mają zostać przeniesione do ustawy systemowej o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Dotyczy to m.in. potwierdzania legalnego pobytu poprzez numer PESEL z odpowiednim statusem, elektronicznego potwierdzania tożsamości zamiast dokumentów papierowych, możliwości korzystania z aplikacji mObywatel oraz uproszczonych zasad podejmowania pracy i prowadzenia działalności gospodarczej.

Nowe regulacje porządkują także zasady dostępu do publicznej opieki zdrowotnej, świadczeń socjalnych oraz pomocy żywnościowej i zakwaterowania. Szczególną uwagę poświęcono osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, w tym osobom starszym oraz osobom z niepełnosprawnościami, dla których przewidziano utrzymanie odpowiednich form wsparcia.

Aby zapewnić ciągłość pomocy, projekt wprowadza przepisy przejściowe. Przewidziano m.in. dokończenie wypłat świadczeń rodzinnych w trwających okresach rozliczeniowych, rozliczenie środków przekazanych samorządom na realizację zadań zleconych oraz utrzymanie ważności wiz i dokumentów pobytowych do 4 marca 2027 r. Zachowane mają zostać również uprawnienia zawodowe, edukacyjne i gospodarcze nabyte na podstawie dotychczasowych przepisów, a także możliwość rozliczenia Funduszu Pomocy.

Do końca roku szkolnego 2025/2026 utrzymane zostaną rozwiązania wspierające edukację dzieci cudzoziemców, w tym dodatkowe lekcje języka polskiego, funkcjonowanie oddziałów przygotowawczych oraz uproszczone zasady zatrudniania nauczycieli i asystentów międzykulturowych. Nadal prowadzony będzie również rejestr wjazdów i wyjazdów cudzoziemców przez Straż Graniczną, co pozwoli na weryfikację faktycznego pobytu i długości przebywania na terytorium Polski.

Zasadnicza część nowych przepisów ma wejść w życie 5 marca 2026 r.

fot. pexels.com
oprac. /kp/