Znicze, które gasną po kilku dniach, zostawiają po sobie ślad na setki lat

Za nami Uroczystość Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny – czas refleksji, zadumy i pielęgnowania pamięci o bliskich zmarłych. Jednocześnie jest to jednak jeden z najbardziej obciążających środowisko momentów w roku. Polskie cmentarze zamieniają się wówczas w góry śmieci – szacuje się, że każda z ponad 15 tys. nekropolii w Polsce generuje w tym okresie nawet 200 ton odpadów, głównie plastikowych. W skali całego kraju daje to blisko 3 mln ton śmieci, które w dużej mierze nie nadają się do recyklingu.

Znicze, które dla wielu stanowią nieodłączny symbol pamięci, są jednym z głównych źródeł problemu. Polska jest jednym z największych ich producentów i konsumentów na świecie – rocznie powstaje ich ok. 300 mln sztuk, a wartość sprzedaży przekracza 600 mln euro. Eksportujemy również wkłady zniczowe do Niemiec, Francji i Hiszpanii, a nasz kraj w światowym eksporcie świec wyprzedził nawet Chiny. Polacy tylko we Wszystkich Świętych wydają ponad miliard złotych, z czego 600-700 mln przeznaczane jest właśnie na zakup zniczy. Ten symboliczny wydatek, mający wyrazić pamięć, niezwykle szybko zamienia się w poważny problem ekologiczny.

Problemem są również sztuczne wiązanki, w których dominuje plastik. Co gorsza, plastikowe elementy tych symboli pamięci rozkładają się przez niewyobrażalnie długi czas – naukowcy szacują, że proces degradacji plastiku może trwać nawet pół tysiąca lat. Ogółem na świecie recyklingowi poddaje się zaledwie 5–10% całkowitej ilości plastiku. Oznacza to, że duża część tego, co zostawiamy na grobach, pozostanie z nami przez stulecia.

Po listopadowych świętach troska o groby bliskich może się więc przerodzić w troskę o Ziemię. Przede wszystkim należy odpowiednio posegregować odpady. Większość cmentarzy ma dziś osobne pojemniki na szkło, plastik i odpady bio. Szkło ze zniczy, po oddzieleniu metalowych i plastikowych elementów, można wyrzucić do pojemnika na szkło. Wkłady parafinowe i plastikowe trafiają do odpadów zmieszanych, choć coraz częściej można znaleźć pojemniki dedykowane wyłącznie na zużyte wkłady. Warto też pamiętać, że sztuczne wiązanki i plastikowe kwiaty nie nadają się do recyklingu i najlepiej zastępować je naturalnymi ozdobami, które można kompostować.

Dobrym rozwiązaniem jest też ponowne wykorzystanie zniczy. Wiele z nich po oczyszczeniu nadaje się do dalszego użytku – wystarczy wymienić wkład i ewentualnie odświeżyć szkło. To nie tylko oszczędność pieniędzy, ale i sposób na ograniczenie ilości odpadów. Niektóre parafie, szkoły czy lokalne organizacje prowadzą akcje zbiórki szklanych zniczy do ponownego użycia, co pozwala dać im drugie życie.

Warto również pomyśleć o zakupie trwalszych rozwiązań na przyszłość. Znicze solarne, które ładują się energią słoneczną i świecą przez wiele dni bez zużywania plastiku i parafiny, stają się coraz popularniejsze. Równie symbolicznym, a przy tym ekologicznym gestem może być zapalenie jednego wspólnego znicza dla wszystkich bliskich albo posadzenie rośliny pamięci – żywego symbolu, który zamiast śmieci przynosi życie.

fot. arch. red.
oprac. /kp/