Różnorodność biologiczna to fundament życia na Ziemi

22 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej – dzień, w którym przypominamy sobie o bezcennej wartości życia na Ziemi we wszystkich jego formach i o tym, jak kluczowe jest zachowanie bogactwa gatunków i ekosystemów dla przyszłości planety. Święto zostało ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1993 r. i początkowo było obchodzone 29 grudnia – w rocznicę wejścia w życie Konwencji o różnorodności biologicznej. W 2000 r. datę przeniesiono na 22 maja, by upamiętnić konferencję w Nairobi z 1992 r., podczas której przedstawiono efekty pracy nad międzynarodową umową w zakresie ochrony bioróżnorodności.

Różnorodność biologiczna, często nazywana również bioróżnorodnością, to cała mozaika życia, która istnieje na Ziemi. Obejmuje ona: różnorodność genetyczną – zmienność w obrębie jednego gatunku, która pozwala mu adaptować się do zmieniających się warunków, różnorodność gatunkową – mnogość różnych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów oraz różnorodność ekosystemową – szeroki wachlarz siedlisk, takich jak lasy, oceany, pustynie, góry czy mokradła z ich unikalnymi zbiorowiskami organizmów. Wszystkie te elementy są fundamentem życia na Ziemi. Bioróżnorodność zapewnia równowagę w przyrodzie, wpływa na stabilność klimatu, jakość gleby, czystość wody i powietrza, a także na zdrowie człowieka i jego dobrobyt.

Z roślin, zwierząt i mikroorganizmów korzystamy w rolnictwie, medycynie, przemyśle czy rekreacji, a ginące gatunki i niszczenie siedlisk oznaczają nie tylko straty przyrodnicze, ale również gospodarcze i społeczne. Szacuje się, że każdego roku z powierzchni Ziemi znika od 5 tys. do 50 tys. gatunków roślin i zwierząt. Liczba ta jest 100 do 1 tys. razy większa niż tempo wymierania, które występowałoby bez ingerencji człowieka. Ważne jest, aby uświadomić sobie, że zagrożone są nie tylko znane gatunki, takie jak rysie, tygrysy, żyrafy czy nosorożce – giną również te mniej popularne i te, których jeszcze nawet nie odkryto.

Wpływ człowieka na bioróżnorodność Europy rozpoczął się już ponad 5 tys. lat temu, wraz z rozwojem rolnictwa i hodowli zwierząt. Przez stulecia te działania współistniały z naturą, kształtując krajobraz. Jednak ostatnie 150 lat, naznaczone rewolucją przemysłową i rolniczą, przyniosły gwałtowne i coraz szybsze zmiany. Intensyfikacja rolnictwa, rozrastanie się miast i porzucenie niektórych upraw doprowadziły do zaniku wielu tradycyjnych metod gospodarowania ziemią, które wcześniej wspierały bogactwo życia. Co więcej, wysoka konsumpcja i produkcja odpadów oznaczają, że nasz wpływ na ekosystemy wykracza daleko poza nasz kontynent. Europejski styl życia, w dużej mierze uzależniony od importu zasobów i produktów z całego świata, często przyczynia się do nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych w odległych zakątkach globu.

Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej to okazja, aby zastanowić się nad naszym wpływem na planetę i podjąć działania na rzecz przyrody. Każdy z nas może przyczynić się do ochrony różnorodności biologicznej. Można wspierać produkty pochodzące z upraw i hodowli przyjaznych środowisku, ograniczyć zużycie plastiku i energii, wybierać transport publiczny lub rower, zakładać ogrody przyjazne dla owadów, angażować się w lokalne inicjatywy ekologiczne czy edukować siebie i innych na temat znaczenia bioróżnorodności. Jest to inwestycja w naszą przyszłość i przyszłość kolejnych pokoleń.

fot. arch. red.
oprac. /kp/